Η Κυβέρνηση αφήνει στην μοίρα της τη Χαλκιδική: Η Αποκάλυψη του Φιάσκου για το Φράγμα του Χαβρία μέσα από Κοινοβουλευτικό Έλεγχο

Η Χαλκιδική, ο κατεξοχήν τουριστικός προορισμός της Βόρειας Ελλάδας, βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα οξύ και διαρκώς διογκούμενο πρόβλημα λειψυδρίας. Οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας, η κλιματική κρίση και η ραγδαία αύξηση της ζήτησης κατά τους καλοκαιρινούς μήνες έχουν φέρει τις δημοτικές αρχές στα όριά τους. Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόσφατη ερώτηση του προέδρου της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκου Βελόπουλου, προς τέσσερις συναρμόδιους υπουργούς, ανέδειξε όχι μόνο την σοβαρότητα της κατάστασης, αλλά και τις σημαντικές καθυστερήσεις σε κρίσιμα έργα υποδομής, με αποκορύφωμα την αποτυχία του πολυδιαφημισμένου φράγματος του Χαβρία.

Οι απαντήσεις που παρείχαν τα αρμόδια Υπουργεία αποκαλύπτουν ένα σύνθετο και κατακερματισμένο τοπίο, όπου οι χρηματοδοτήσεις υπάρχουν, αλλά η υλοποίηση μεγάλων έργων προσκρούει σε γραφειοκρατικά εμπόδια και, στην περίπτωση του Χαβρία, στην έλλειψη ενδιαφέροντος από τον ιδιωτικό τομέα.

Ελληνική Λύση: Ο Κ. Βελόπουλος  θέτει το Προβλημα

Στις 9 Ιουλίου 2025, ο Κυριάκος Βελόπουλος κατέθεσε ερώτηση στη Βουλή με θέμα το «Οξυμένο πρόβλημα λειψυδρίας στη Χαλκιδική και καθυστερήσεις στην υλοποίηση κρίσιμων έργων ύδρευσης». Στο κείμενό του, αναφέρεται στις σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινότητα των κατοίκων, την τοπική οικονομία και τον τουρισμό, επισημαίνοντας την κατάταξη της Ελλάδας στη 19η θέση παγκοσμίως όσον αφορά τον κίνδυνο λειψυδρίας. Ειδική αναφορά γίνεται στους δήμους Κασσάνδρας, Σιθωνίας και Νέας Προποντίδας, οι οποίοι συχνά βρίσκονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Η ερώτηση επικεντρώνεται στο φράγμα του Χαβρία, ενός έργου που είχε χαρακτηριστεί ως υψίστης σημασίας, και ζητά συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, δεσμευμένη χρηματοδότηση, καθώς και άμεσα και μεσοπρόθεσμα μέτρα για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Η Καταλυτική Αποκάλυψη: Η Ματαίωση του Διαγωνισμού για το Φράγμα του Χαβρία

Η πλέον κρίσιμη πληροφορία, που απαντά στον πυρήνα της ερώτησης περί καθυστερήσεων, προέρχεται από τη Μονάδα Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Όπως αναφέρεται, το έργο για το φράγμα του Χαβρία είχε εγκριθεί ως Σύμπραξη Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) το 2020. Ένας διεθνής διαγωνισμός ξεκίνησε με την προσδοκία να βρεθεί ιδιώτης επενδυτής που θα αναλάβει την κατασκευή και τη διαχείρισή του.

Η πορεία του διαγωνισμού, όπως αυτή περιγράφεται, είναι γεμάτη ελπίδες που κατέληξαν σε απογοήτευση:

• 2020-2022: Ο διαγωνισμός προχωρά, με τρεις υποψήφιους να περνούν στη δεύτερη φάση του Ανταγωνιστικού Διαλόγου.
• 2022: Εκδίδεται η πρόσκληση για την υποβολή δεσμευτικών προσφορών.
• 2022-2023: Ακολουθούν διαδοχικές παρατάσεις, με τελική ημερομηνία την 30η Μαΐου 2023.
• Ημερομηνία-ορόσημο: Κατά την ημερομηνία αυτή, δεν υποβλήθηκε καμία προσφορά.

Το αποτέλεσμα είναι καταλυτικό. Με απόφαση της 14ης Ιουνίου 2023, ο διεθνής διαγωνισμός για το φράγμα του Χαβρία κηρύχθηκε άγονος. Η αποτυχία της ΣΔΙΤ αφήνει ένα τεράστιο κενό στον σχεδιασμό για την υδροδότηση της Χαλκιδικής, εξηγώντας πλήρως τις καθυστερήσεις, αλλά όχι και τα επόμενα βήματα.

Οι Χρηματοδοτήσεις και τα Μικρότερα Έργα: Μια Ασύνδετη Εικόνα

Σε αντίθεση με την πλήρη αποτυχία του φράγματος, οι απαντήσεις των άλλων υπουργείων αποκαλύπτουν ότι χρηματοδοτήσεις υπάρχουν, αλλά αφορούν κυρίως έργα μικρότερης κλίμακας, που στοχεύουν στη διαχείριση και την εξοικονόμηση νερού, όχι στη δημιουργία νέων υδατικών πόρων.

• Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών: Το Υπουργείο γνωστοποίησε την ένταξη έργων ύδρευσης στο ΕΣΠΑ 2014-2020, συνολικού ύψους 27,64 εκατ.€. Δύο έργα τηλεμετρίας σε Κασσάνδρα και Νέα Προποντίδα, ύψους 2,67 εκατ.€, έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Επιπλέον, άλλα πέντε έργα συνολικού προϋπολογισμού 22,25 εκατ.€ μεταφέρονται και θα ολοκληρωθούν με πόρους του νέου προγράμματος «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» (ΠΕΚΑ) 2021-2027. Τα έργα αυτά αφορούν μονάδες επεξεργασίας, ολοκληρωμένη διαχείριση δικτύων και ανακατασκευή αγωγών. Επίσης, ανακοινώθηκε ένα πιλοτικό πρόγραμμα ολιστικής διαχείρισης υδάτων για τον Δήμο Κασσάνδρας με προϋπολογισμό 150 εκατ.€, για το οποίο είναι ανοιχτή η πρόσκληση.
• Υπουργείο Εσωτερικών: Το Υπουργείο Εσωτερικών παρουσίασε μια σειρά χρηματοδοτήσεων μέσω εθνικών προγραμμάτων, όπως ο «Αντώνης Τρίτσης». Αναφέρθηκαν:
  • Τέσσερα έργα για Πολύγυρο, Κασσάνδρα και Σιθωνία, συνολικής χρηματοδότησης 531.935,48€, για προμήθεια εξοπλισμού και αντιμετώπιση της λειψυδρίας.
  • Τρία μεγάλα έργα βελτίωσης υποδομών ύδρευσης για Πολύγυρο, Αριστοτέλη και Κασσάνδρα, συνολικής χρηματοδότησης 8,6 εκατ.€, που μεταφέρθηκαν από το πρόγραμμα «Φιλόδημος Ι».
  • Ένα έργο ύψους 1,69 εκατ.€ για τη βελτίωση της ύδρευσης του Δήμου Σιθωνίας, το οποίο υλοποιείται.

Ο Συντονισμός: Το «Μπαλάκι» της Ευθύνης

Η ερώτηση του κ. Βελόπουλου έθετε και το ζήτημα του συντονισμού μεταξύ των φορέων. Οι απαντήσεις, ωστόσο, δεν δίνουν μια ξεκάθαρη εικόνα. Η Αντιπεριφερειάρχης Χαλκιδικής με έγγραφό της προς το Υπουργείο Εσωτερικών δηλώνει με σαφήνεια ότι τόσο το θέμα του φράγματος του Χαβρία, όσο και η διαχείριση των υδάτων γενικότερα, δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Περιφερειακής Ενότητας. Παραπέμπει, μάλιστα, σε έγγραφα υπηρεσιών της που επιβεβαιώνουν την έλλειψη αρμοδιότητας σε συλλογικά έργα άρδευσης (ΤΟΕΒ, ΓΟΕΒ).

Η δήλωση αυτή καταδεικνύει την αποσπασματικότητα του σχεδιασμού. Τοπική αυτοδιοίκηση και κεντρική κυβέρνηση κινούνται σε διαφορετικά επίπεδα, με τους δήμους να πασχίζουν να αντιμετωπίσουν άμεσα προβλήματα με μικρές χρηματοδοτήσεις, ενώ το κεντρικό κράτος αποτυγχάνει να υλοποιήσει το πιο κρίσιμο έργο, επικαλούμενο την απουσία ενδιαφέροντος από τους ιδιώτες.

Συμπέρασμα: Η Λειψυδρία Παραμένει Ανοιχτή Πληγή

Το ρεπορτάζ που προκύπτει από την κοινοβουλευτική διαδικασία δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξο. Ενώ τα Υπουργεία μπορούν να επιδείξουν μια σειρά από έργα και κονδύλια για την αναβάθμιση των δικτύων (τηλεμετρία, εξοικονόμηση νερού), το κεντρικό πρόβλημα, αυτό της δημιουργίας νέων υδάτινων αποθεμάτων, παραμένει άλυτο. Η κατάρρευση του διαγωνισμού για το φράγμα του Χαβρία ως ΣΔΙΤ είναι ένα βαρύ πλήγμα και υπογραμμίζει την ανάγκη για επανασχεδιασμό, πιθανότατα με αμιγώς δημόσιους πόρους.

Η Χαλκιδική θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τη λειψυδρία με πρόχειρες λύσεις, καθώς το μοναδικό μεγάλο έργο που θα μπορούσε να δώσει οριστική λύση έχει, προς το παρόν, παγώσει. Η μπάλα βρίσκεται πλέον στο γήπεδο των τεσσάρων συναρμόδιων υπουργείων, που καλούνται να βρουν έναν νέο δρόμο για την υλοποίηση του έργου και να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα συνολικά και όχι αποσπασματικά.