Ελληνορωσικές σχέσεις: Παγωμένο παρόν, ανοιχτό μέλλον
Φωτο: Αλέξανδρος Κατράνης, Πρώην Πρέσβης, πρώην Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου
Πώς θα περιγράφατε σήμερα τη σχέση Ελλάδας–Ρωσίας; Υπάρχουν τομείς στενής συνεργασίας;
Οι σχέσεις Ελλάδας-Ρωσίας βρίσκονται σε πολύ χαμηλό επίπεδο, θα μπορούσε κανείς να πει, στη διπλωματική γλώσσα, ότι πλέον δεν είναι «φιλικές». Η Ελλάδα έχει υιοθετήσει την πιο σκληρή δυτική στάση έναντι της Ρωσίας και την χαρακτηρίζει ως «αντίπαλο». Η Μόσχα, από την πλευρά της, ασκεί έντονη κριτική στην ελληνική πολιτική. Υπό τις σημερινές συνθήκες δεν νομίζω ότι υπάρχουν προοπτικές οποιασδήποτε συνεργασίας.
Πώς επηρεάζουν οι διεθνείς κυρώσεις τις οικονομικές και ενεργειακές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών;
Ουσιαστικά το εμπόριο και η ενεργειακή συνεργασία έχουν παγώσει. Οι Ρώσοι τουρίστες επιλέγουν διαφορετικούς προορισμούς. Αυτό είναι άσχημο, επειδή οι Ρώσοι είναι πιο κοντά στην ελληνική νοοτροπία και έχουν την τάση να καταναλώνουν αξιόλογα ποσά κατά τις διακοπές τους.
Ποιο ρόλο παίζει η Ελλάδα στη ρωσική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια;
Η Ελλάδα έχει επιλέξει τη Δύση και την Ευρώπη. Συνεπώς, στρατηγικά υπάρχει απόσταση με τη Ρωσία. Αυτό βέβαια δεν εμπόδιζε μέχρι το 2022 την ανάπτυξη των εμπορικών και των πολιτιστικών σχέσεων.
Πώς επηρεάζουν οι γεωπολιτικές εντάσεις, όπως η κρίση στην Ουκρανία, τις διμερείς σχέσεις;
Όπως εξέθεσα και παραπάνω, υπάρχει ένταση και αντιπαλότητα. Δεν γνωρίζω, αν αυτό θα επιδράσει στη στάση της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής έναντι των ελληνοτουρκικών σχέσεων και του Κυπριακού. Το βέβαιο είναι ότι θα υπάρξει μεγαλύτερη προσέγγιση μεταξύ Μόσχας και Αγκύρας.
Υπάρχουν πρωτοβουλίες διπλωματικής ή πολιτιστικής συνεργασίας που ενισχύουν την εμπιστοσύνη;
Σε διπλωματικό επίπεδο όχι. Σε πολιτιστικό επίπεδο εμφανίζονται πρωτοβουλίες ομογενειακών ή τοπικών φορέων που προσπαθούν να θερμάνουν την ατμόσφαιρα (πχ πρόσφατη εκδήλωση στη Μόσχα εκ μέρους του «Ελληνικού Συλλόγου» στη μνήμη του Ρώσου ιστορικού και Ελληνιστή GrygoryArsch ή οι συναυλίες του Θεόδωρου Κουρετζή που κινείται με άνεση στους δύο χώρους). Το «Κέντρο Ελληνο-Ρωσικών Ιστορικών Ερευνών (ΚΕΡΙΕ)» καταβάλλει κάθε προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση οργανώνοντας και παρακολουθώντας συνέδρια, εκδίδοντας επιστημονικά έργα κτλ.
Θεωρείτε πως θα επηρεαστεί ο Ελληνισμός της Ρωσίας;
Οι Έλληνες της Ρωσίας είναι πολίτες της Ρωσικής Ομοσπονδίας πλήρως εντεταγμένοι στη ρωσική κοινωνία. Το ρωσικό κράτος δεν αντιδρά με εκδικητικότητα κατά πολιτών του με μη ρωσική εθνική καταγωγή σε περίπτωση διπλωματικών διαφορών. Δεν μπορώ να γνωρίζω τι θα μπορούσε να συμβεί σε περίπτωση πολέμου – αλλά το ενδεχόμενο αυτό θα ήταν τόσο καταστρεπτικό για τον κόσμο, ώστε καλύτερα να μην το σκεπτόμαστε
Τι προβλέπετε για τη μελλοντική πορεία των σχέσεων Ελλάδας–Ρωσίας;
Κάποτε όλες οι εντάσεις τελειώνουν και όλοι ασχολούνται με την εξομάλυνση των σχέσεων και την αναβίωση των παλαιών-παραδοσιακών δεσμών. Οι εμπορικές, οικονομικές και πολιτιστικές σχέσεις με τη Ρωσία ή την ΕΣΣΔ δεν επηρεάστηκαν αρνητικά, αν και οι δύο χώρες ανήκαν σε διαφορετικούς γεωπολιτικούς συνασπισμούς. Οι δύο λαοί είχαμε πάντοτε εκτίμηση ο ένας για τον άλλον, τόσο λόγω της Ορθοδοξίας όσο και λόγω της συμβίωσης (χιλιάδες Ελλήνων έζησαν, εργάστηκαν και πρόκοψαν επί αιώνες στο ρωσικό και ρωσόφωνο χώρο). Αυτό δεν θα αλλάξει. Οι πολιτικές σχέσεις, όμως, και η κοινή εμπιστοσύνη θα υποφέρουν και δύσκολα θα ανακάμψουν. Η ρωσική εξωτερική πολιτική έχει «μνήμη» και σοβαρότητα.
Από Βίκυ Μπαϊρακτάρη
