Αγρότες: Η Βόμβα που Απειλεί την Εθνική Συνοχή

Καραμανλής και Σαμαράς «Κατακεραυνώνουν» για ΚΑΠ και ΟΠΕΚΕΠΕ, Καλώντας σε Άμεση Δράση – Η Απάντηση Τσιάρα με Μέτρα και Μεταρρυθμίσεις υπό Ευρωπαϊκή Επιτήρηση.

Γράφει η Ελένη Παπαδημητρίου

Η ελληνική ύπαιθρος σιγοβράζει. Εν μέσω πρωτοφανών κινητοποιήσεων που σαρώνουν την Ευρώπη, ο πρωτογενής τομέας στη χώρα μας αντιμετωπίζει μια συστημική κρίση επιβίωσης: από την εκτίναξη του κόστους παραγωγής και τις καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, μέχρι τις δυσλειτουργίες της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και το εκτεταμένο πρόβλημα του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό τοπίο, τρεις ισχυρές πολιτικές φωνές – ο πρώην Πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, ο πρώην Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς και ο νυν Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας – προχώρησαν σε ηχηρές δημόσιες παρεμβάσεις, αναδεικνύοντας τις αγωνίες του αγροτικού κόσμου σε μείζον εθνικό ζήτημα. Οι τοποθετήσεις τους δεν αποτελούν απλές δηλώσεις, αλλά έναν ουσιαστικό πολιτικό διάλογο που θέτει στο τραπέζι την επιβίωση της περιφέρειας, την επισιτιστική ασφάλεια και την ίδια την ανθεκτικότητα της χώρας.

Η επαπειλούμενη ερήμωση της υπαίθρου, όπως τονίζει ο κ. Καραμανλής, συνιστά πλέον «μείζονα εθνική απειλή», ενώ ο κ. Σαμαράς προειδοποιεί: «Χωρίς αγρότες δεν υπάρχει χώρα». Το δίλημμα είναι σαφές: Άμεση και ουσιαστική στήριξη ή αφανισμός των παραγωγών, την ώρα που το ευρωπαϊκό πλαίσιο των ενισχύσεων τίθεται υπό ευρωπαϊκή επιτήρηση λόγω των προβλημάτων του εθνικού οργανισμού πληρωμών.

1. Ο Συναγερμός του Κώστα Καραμανλή: Η Ερήμωση ως Εθνική Απειλή

Ο πρώην Πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, ομιλώντας σε εκδήλωση της ΣΕΚΕ στην Ξάνθη, έθεσε τον πήχη της συζήτησης ψηλά, τονίζοντας την ανάγκη για ευαισθησία και δεκτικότητα απέναντι στους Έλληνες αγρότες και κτηνοτρόφους. Η φράση του ότι «οφείλουμε να ακούμε τη φωνή τους, να καταλαβαίνουμε την αγωνία τους» αναγνωρίζει όχι μόνο την οικονομική δυσπραγία, αλλά και την ψυχολογική πίεση που βιώνει ο πρωτογενής τομέας.

1.1 Η Καταγραφή των Προβλημάτων και η Κριτική στην ΚΑΠ

Ο κ. Καραμανλής προέβη σε μια αναλυτική καταγραφή των δυσκολιών που αντιμετωπίζει ο πρωτογενής τομέας, οι οποίες έχουν λάβει ιδιαίτερη ένταση τα τελευταία χρόνια:

• Οικονομική Ασφυξία: Συνδυασμός εκτίναξης του κόστους παραγωγής, μειωμένων τιμών παραγωγού, και δυσανάλογα υψηλών τιμών για τον καταναλωτή.
• Κλιματική Κρίση: Καταστροφικές συνέπειες, λειψυδρία, απώλεια ζωικού κεφαλαίου, και αδυναμία των υποδομών να ανταπεξέλθουν στα ακραία καιρικά φαινόμενα.
• Διοικητικές Αγκυλώσεις: Καθυστερήσεις στην καταβολή αποζημιώσεων και ενισχύσεων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην οπισθοδρόμηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), η οποία, όπως είπε, από ακρογωνιαίος λίθος της μεταπολεμικής Ευρώπης, «αντιμετωπίζεται από την γραφειοκρατία των Βρυξελλών ως παρίας». Η εφαρμογή της, που βασίστηκε σε «δογματικές εμμονές και στενόμυαλες τεχνοκρατικές αντιλήψεις», έπληξε καίρια την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων, επαληθεύοντας ότι η αγνόηση της κοινής λογικής οδηγεί σε λάθη.

1.2 Το Εθνικό Διακύβευμα της Περιφέρειας

Η πιο ηχηρή προειδοποίηση αφορούσε τον κίνδυνο της απίσχνανσης της περιφέρειας. Ο κ. Καραμανλής τόνισε ότι η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού και η φυγή των νέων ενισχύεται από την κατάργηση κρίσιμων δομών και υπηρεσιών (σχολεία, αστυνομικά τμήματα, τραπεζικά καταστήματα). Η έμφαση στη Θράκη ήταν ιδιαίτερα σημαντική, καθώς συνέδεσε ευθέως την αγροτική πολιτική με την εθνική ασφάλεια: «Η επαπειλούμενη ερήμωση της υπαίθρου συνιστά μείζονα εθνική απειλή». Μια αξιόμαχη παραμεθόριος, τόνισε, προϋποθέτει ακμαία και με υψηλό φρόνημα περιφέρεια.

Ως λύση πρότεινε την εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου με τη μέγιστη δυνατή συναίνεση, βασιζόμενο σε σύγχρονους συνεταιρισμούς επιχειρηματικού τύπου (όπως το παράδειγμα της ΣΕΚΕ ή της Ισπανίας), με επένδυση στην έρευνα, την ποιότητα και την εξωστρέφεια.

2. Η Καταγγελία του Αντώνη Σαμαρά: Η Κρίση του ΟΠΕΚΕΠΕ και η Ακρίβεια

Ο πρώην Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, σε μια άκρως επικριτική παρέμβαση, εστίασε στην κυβερνητική διαχείριση των κινητοποιήσεων και στη σοβαρότητα του προβλήματος των καθυστερήσεων και των σκανδάλων στον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Η δήλωσή του ότι «η κυβέρνηση οφείλει να καταλάβει επιτέλους ότι δεν είναι όλα επικοινωνία. Υπάρχει και η κοινωνία» αποτελεί ουσιαστική αυτοκριτική, αν αναλογιστεί κανείς τη διαρκή πολιτική συζήτηση για το «επιτελικό κράτος».

2.1 Το Βαθύτερο Πρόβλημα του ΟΠΕΚΕΠΕ

Ο κ. Σαμαράς συνέδεσε ευθέως την αγωνία των αγροτών με τα «απίστευτα σκάνδαλα» του ΟΠΕΚΕΠΕ, τονίζοντας ότι η διαμαρτυρία τους δεν αφορά μόνο τις καθυστερήσεις, αλλά «κυρίως για το αβέβαιο μέλλον της παραγωγής τους». Η αναφορά του ότι οι παραγωγοί βλέπουν απέναντί τους την «αφόρητη γραφειοκρατία του δικού μας δήθεν επιτελικού κράτους, αλλά και τις Βρυξέλλες», αποτυπώνει την αίσθηση του διπλού εγκλωβισμού.

Εκείνη η περίοδος, άλλωστε, χαρακτηρίστηκε από σοβαρούς καταλογισμούς από την ΕΕ και την επιβολή ευρωπαϊκής επιτήρησης στον ΟΠΕΚΕΠΕ, λόγω των προβλημάτων στη διαχείριση των ενισχύσεων και των εκτεταμένων σφαλμάτων στο σύστημα πληρωμών. Η απειλή για οριζόντιο καταλογισμό 10% στις δαπάνες του 2023 και η πιθανότητα περαιτέρω κυρώσεων ανέδειξαν την κρίση του Οργανισμού σε μείζον θεσμικό πρόβλημα, το οποίο πλέον επισκιάζει κάθε προσπάθεια στήριξης του αγροτικού κόσμου.

2.2 Η Προειδοποίηση για την Ακρίβεια

Ο κ. Σαμαράς προχώρησε και στην οικονομική διάσταση, προειδοποιώντας ότι η λάθος πολιτική στον πρωτογενή τομέα θα πληρωθεί από όλο τον ελληνικό λαό, κυρίως με νέα κύματα ακρίβειας. Η λογική είναι απλή: η μείωση της εγχώριας παραγωγής λόγω αφανισμού των παραγωγών, οδηγεί αναπόφευκτα σε μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγωγές και, επομένως, σε αύξηση του κόστους για τον καταναλωτή. Η τελική του προειδοποίηση παραμένει καίρια: «Χρειάζεται αναδιάρθρωση της παραγωγής μας. Και όχι αφανισμός των παραγωγών μας!»

3. Η Απάντηση του Κώστα Τσιάρα: Μεταρρύθμιση ΟΠΕΚΕΠΕ και Επικαιροποιημένες Πληρωμές

Απέναντι στις σφοδρές πιέσεις, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, στάθηκε στην ανάγκη για διάλογο με υπευθυνότητα, τονίζοντας ότι «η λύση έρχεται μόνο στο τραπέζι του διαλόγου» και ότι «δεν μπορεί να υπάρξει λύση χωρίς να καθίσουν και οι δύο πλευρές στο τραπέζι».

3.1 Μέτρα για τη Ρευστότητα και το Κόστος

Ο Υπουργός προσπάθησε να αποκλιμακώσει την ένταση, δίνοντας έμφαση στις πληρωμές και στα μέτρα για το κόστος:

• Πληρωμές: Ανακοινώθηκε η ολοκλήρωση της μεγάλης πληρωμής του Μέτρου 23 (€157,5 εκατ.) σε 131.000 δικαιούχους. Πιο πρόσφατα, καταβλήθηκαν επιπλέον συνδεδεμένες ενισχύσεις (αιτήσεις 2024) και το Μέτρο 23 μαζί με τις Αυτόχθονες Φυλές, πληρώνοντας συνολικά περίπου €175 εκατ. σε 132.584 δικαιούχους.
• Ενέργεια & ΕΦΚ: Υπενθύμισε τη θεσμοθετημένη επιστροφή του ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο, καθώς και την επιπλέον επιστροφή 50% που ανακοινώθηκε. Για το ενεργειακό κόστος, ανέφερε την προσπάθεια επέκτασης του προγράμματος Γαία (με τιμή $9.2$ λεπτά/KWh), παράλληλα με την προώθηση νέας ρύθμισης οφειλών με μηδενικό επιτόκιο για καταναλώσεις έως 31 Ιουλίου 2024.

3.2 Η Δύσκολη Μεταρρύθμιση του ΟΠΕΚΕΠΕ

Το κυρίαρχο σημείο της απάντησής του αφορούσε την «σκληρή και δύσκολη μεταρρύθμιση στον ΟΠΕΚΕΠΕ». Αναγνωρίζοντας την κρίση, ο κ. Τσιάρας υπογράμμισε ότι στόχος είναι οι Έλληνες αγρότες να αισθάνονται πως τα χρήματα κατευθύνονται με διαφάνεια και δικαιοσύνη στους πραγματικούς παραγωγούς.

Η μεταρρύθμιση αυτή, εν μέσω ευρωπαϊκής επιτήρησης, περιλαμβάνει τη χρήση του Συστήματος Παρακολούθησης Εκτάσεων (AMS – Area Monitoring System), το οποίο απαιτεί διορθώσεις από τους παραγωγούς στα αγροτεμάχια για λόγους επιλεξιμότητας. Ενδεικτικό της πίεσης είναι η πρόσφατη ανακοίνωση ότι το νομοσχέδιο περιλαμβάνει τη μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, μια κίνηση που υποδηλώνει την αποτυχία του υπάρχοντος μοντέλου και την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση με όρους διαφάνειας και νομιμότητας.

Τέλος, ο Υπουργός, ενώ σεβάστηκε το δικαίωμα της διαμαρτυρίας, καταδίκασε εμφατικά τις εικόνες βίας και τις ακραίες συμπεριφορές, τονίζοντας ότι χάνεται το δίκιο όσων θέλουν να αναδείξουν το πρόβλημά τους.

4. Συμπεράσματα: Η Πολιτική Σύγκλιση και η Ώρα των Αποφάσεων

Η τριπλή αυτή πολιτική παρέμβαση – Καραμανλής, Σαμαράς, Τσιάρας – αποτελεί τον καθρέφτη της κρισιμότητας του αγροτικού ζητήματος. Η πολιτική σύγκλιση στη διάγνωση είναι σαφής: Η ελληνική ύπαιθρος κινδυνεύει, και αυτό αποτελεί εθνικό διακύβευμα.

• Διάγνωση: Η κρίση είναι βαθιά, συστημική και συνδέεται με την ΚΑΠ, την κλιματική κρίση και τις εσωτερικές δυσλειτουργίες.
• Απειλή: Η ερήμωση της υπαίθρου είναι μείζων εθνική απειλή.
• Αυτοκριτική: Η κριτική στον κρατικό μηχανισμό και την επικοινωνιακή διαχείριση είναι έντονη.

Η Κυβέρνηση, υπό το βάρος της ευρωπαϊκής επιτήρησης και των αιτημάτων των αγροτών, προχωρά σε πληρωμές και μεταρρυθμίσεις (ΕΦΚ, ΟΠΕΚΕΠΕ), προσπαθώντας να κερδίσει την εμπιστοσύνη των παραγωγών. Ωστόσο, η ριζική λύση απαιτεί κάτι περισσότερο από σπασμωδικές κινήσεις: απαιτεί το ολοκληρωμένο σχέδιο που ζήτησε ο Κώστας Καραμανλής, την αναδιάρθρωση που πρότεινε ο Αντώνης Σαμαράς και την επιτυχή ολοκλήρωση της δύσκολης μεταρρύθμισης του Κώστα Τσιάρα.

Η μπάλα βρίσκεται πλέον στο γήπεδο της υλοποίησης. **** Η επιβίωση του Έλληνα παραγωγού και η ανθεκτικότητα της ελληνικής περιφέρειας κρίνονται στις αποφάσεις του επόμενου διαστήματος.