Το Ελαιοκομικό Μητρώο ” Ξυπνά “

Ξυπνά μετά από 20 χρόνια – Διπλή πρόκληση για τους ελαιοπαραγωγούς της Χαλκιδικής

Επιμέλεια Αναστασία Δεκάκη

Μετά από δύο δεκαετίες «ύπνου», το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) βάζει ξανά μπρος το Ελαιοκομικό Μητρώο. Στόχος; Να καταγράψει επιτέλους με ακρίβεια την ελληνική ελαιοπαραγωγή. Όμως, αυτή η επανεκκίνηση φέρνει μαζί της σφιχτά χρονοδιαγράμματα και αρκετά «αγκάθια» για τους αγρότες της Χαλκιδικής, (ενός τόπου που φημίζεται για τα ελαιόδεντρα και τις Π.Ο.Π. πράσινες ελιές του), καθώς και για τις αρμόδιες υπηρεσίες. Η πρόκληση είναι διπλή, καθώς οι παραγωγοί της περιοχής έχουν και τον πονοκέφαλο από τις   σημαντικές ζημιές  που ήδη  έχουν  υποστεί  στην παραγωγή τους λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Τι αλλάζει στην καθημερινότητα των ελαιοπαραγωγών της Χαλκιδικής

Όλοι οι ελαιοπαραγωγοί καλούνται να δηλώσουν τις εκμεταλλεύσεις τους στις κατά τόπους Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ). Η προθεσμία είναι 30 Σεπτεμβρίου. Η δήλωση πρέπει να είναι αναλυτική: αριθμός δέντρων, ποικιλίες (ειδικά για την πράσινη ελιά Χαλκιδικής), αν ποτίζονται, γεωγραφικά στοιχεία, και φυσικά, αποδεικτικά ιδιοκτησίας.

Παράλληλα, καθιερώνεται η υποχρεωτική ετήσια δήλωση συγκομιδής, την οποία οι παραγωγοί θα υποβάλλουν από 1η Οκτωβρίου έως 31 Μαΐου. Προσοχή όμως! Αν παραλειφθεί η δήλωση ή δηλωθούν ψευδή στοιχεία, προβλέπονται πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν τα 5.000 ευρώ, ειδικά για όσους έχουν μεγάλες ιδιοκτησίες ελαιώνων.

Ο βασικός σκοπός του Μητρώου είναι να έχουμε μια ρεαλιστική εικόνα της παραγωγής. Έτσι, θα ενισχυθεί η διαφάνεια και θα μπορεί να γίνει ένας πιο ορθολογικός σχεδιασμός των πολιτικών στον αγροδιατροφικό τομέα, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την προστασία και προώθηση της Π.Ο.Π. πράσινης ελιάς Χαλκιδικής.

Οι «πονοκέφαλοι» της επανεκκίνησης και για τη Χαλκιδική – Με την κλιματική αλλαγή «ταυτόχρονη» απειλή

Η επανεργοποίηση του Μητρώου έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία και στους ελαιοπαραγωγούς της Χαλκιδικής. Οι αγρότες, οι ΔΑΟΚ και διάφορα πολιτικά κόμματα εκφράζουν φόβους για τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα και την έλλειψη ενημέρωσης των παραγωγών. Οι ΔΑΟΚ, με το ήδη υποστελεχωμένο προσωπικό τους, δέχονται τεράστια πίεση, και υπάρχει ο κίνδυνος να γίνουν λάθη στις δηλώσεις που θα οδηγήσουν σε άδικα πρόστιμα.

Η ανησυχία των ελαιοπαραγωγών  εντείνεται και από τις πρόσφατες καταστροφές που υπέστησαν. Το χαλάζι που έπεσε στα μέσα Μαΐου (12 Μαΐου) σε περιοχές όπως τα Βράσταμα, τα Ορμύλια και τον Πολύγυρο, προκάλεσε σοβαρές ζημιές στην ανθοφορία της ελιάς. Εκτιμάται ότι η ζημιά ανέρχεται περίπου στο 30% της συνολικής παραγωγής, ενώ σε ορισμένα χωράφια αγγίζει το 70% ή και 80%.

Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι, καθώς η ζημιά αφορά την ανθοφορία και όχι ακόμα τον καρπό, οι ελαιοπαραγωγοί δεν δικαιούνται αποζημιώσεις από τον ΕΛΓΑ με βάση το υφιστάμενο πλαίσιο. Αυτό που ζητούν πιεστικά είναι να ενσωματωθούν στις αποζημιώσεις και αυτές οι ζημιές στον άνθο, ώστε να μπορέσουν να αντισταθμίσουν την απώλεια της φετινής παραγωγής τους. Η παράλληλη αυτή πίεση από τα καιρικά φαινόμενα καθιστά την ομαλή λειτουργία και την αποτελεσματικότητα του Ελαιοκομικού Μητρώου ακόμα πιο κρίσιμη για τους παραγωγούς της Χαλκιδικής.

Η ΕΘΕΑΣ ζητά σύγχρονο και απλό Μητρώο

Η Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ) κατέθεσε στις 24 Ιουνίου τις δικές της προτάσεις στο ΥΠΑΑΤ. Ζητά ένα σύγχρονο Εlαιοκομικό Μητρώο που δεν θα επιβαρύνει οικονομικά ή γραφειοκρατικά τους ελαιοκαλλιεργητές.

Η ΕΘΕΑΣ προτείνει το Μητρώο να βασιστεί στον Νόμο 4727/2020, που μιλά για την αρχή της «μόνον άπαξ» καταχώρησης και της διαλειτουργικότητας. Δηλαδή, να αντλούνται στοιχεία που υπάρχουν ήδη σε άλλες βάσεις δεδομένων, όπως το ΟΣΔΕ και το Κτηματολόγιο. Προτείνει επίσης να αξιοποιηθούν ψηφιακά δεδομένα από την ΑΑΔΕ για την παραγωγή, να υπάρχουν εφαρμογές για κινητά τηλέφωνα για δηλώσεις μεταβολών, να γίνονται έλεγχοι μέσω δορυφορικών εικόνων και να υπάρχει ένα αναλογικό σύστημα ποινών.

Η Ένωση εκφράζει την ανησυχία της ότι οι αρχικές αποφάσεις αγνόησαν την ψηφιοποίηση και την πρόοδο που έχει γίνει, αναπαράγοντας μια αποτυχημένη μέθοδο του παρελθόντος. Για αυτό, καλεί τους ελαιοκαλλιεργητές να διακόψουν την υποβολή δικαιολογητικών μέχρι να τροποποιηθεί η διαδικασία, ώστε να αποφευχθεί περιττός κόπος και έξοδα.

Το ΥΠΑΑΤ υπόσχεται απλοποίηση και εγκύκλιο

Το ΥΠΑΑΤ, λαμβάνοντας υπόψη τις αντιδράσεις, ανακοίνωσε την απλούστευση της διαδικασίας εγγραφής. Σε πρόσφατη συνάντηση, υπό τον Υφυπουργό Διονύση Σταμενίτη, επιβεβαιώθηκε η πρόθεση του Υπουργείου να μην ταλαιπωρηθούν οι ελαιοπαραγωγοί.

Μια διευκρινιστική εγκύκλιος αναμένεται σύντομα, δίνοντας όλες τις λεπτομέρειες. Μέσω της διαλειτουργικότητας των συστημάτων, θα αντλούνται αυτόματα τα απαραίτητα στοιχεία που είναι ήδη καταχωρημένα, αρκεί να δώσουν τη συναίνεσή τους οι παραγωγοί. Θα διευκρινιστούν επίσης θέματα σχετικά με δελτία αποστολής, ελέγχους, κτηματολόγιο, κ.ά.

Πρόστιμα και ευκαιρίες διόρθωσης

Σε περίπτωση ανακριβούς δήλωσης ποσοτήτων, υπάρχουν πρόστιμα:

• Για καρπό που πάει για ελαιοποίηση: 60 ευρώ ανά 100 κιλά (αν η δήλωση είναι πάνω ή κάτω από την πραγματική ποσότητα).
• Για καρπό για επιτραπέζια ελιά: 150 ευρώ ανά 100 κιλά (αν η δήλωση είναι πάνω ή κάτω από την πραγματική ποσότητα).

Για τη μη υποβολή δηλώσεων συγκομιδής, τα πρόστιμα ξεκινούν από 100 ευρώ (για μικρές εκμεταλλεύσεις) και φτάνουν τα 5.000 ευρώ (για πάνω από 1001 ελαιόδεντρα), με προσαύξηση 50% αν επαναληφθεί η παράβαση. Ωστόσο, δεν επιβάλλονται κυρώσεις σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας, και σημαντικό είναι ότι προφανή λάθη μπορούν να διορθωθούν με αίτηση του παραγωγού στη ΔΑΟΚ.

Ένα βήμα μπροστά για τον κλάδο της Χαλκιδικής;

Η δημιουργία ενός σύγχρονου Ελαιοκομικού Μητρώου είναι ένα κρίσιμο βήμα για τη βελτίωση και την ανάπτυξη της ελαιοκαλλιέργειας στην Ελλάδα, ειδικά σε περιοχές όπως η Χαλκιδική. Η ψηφιοποίηση και η χρήση νέων τεχνολογιών υπόσχονται περισσότερη διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και ουσιαστική στήριξη στους Έλληνες ελαιοπαραγωγούς, διασφαλίζοντας ένα πιο βιώσιμο και ανταγωνιστικό μέλλον για το ελληνικό ελαιόλαδο και τις μοναδικές πράσινες ελιές Χαλκιδικής στις διεθνείς αγορές. Η επιτυχία αυτής της προσπάθειας είναι πλέον πιο επιτακτική από ποτέ, καθώς οι παραγωγοί καλούνται να διαχειριστούν όχι μόνο τη νέα γραφειοκρατία, αλλά και τις απρόβλεπτες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.