Χαλκιδική: Στο επίκεντρο των αλλαγών στις Πολεοδομίες – Με «άρωμα» Πολυγύρου

Σε μια εποχή που η ελληνική δημόσια διοίκηση αναζητά διακαώς λύσεις στα χρόνια προβλήματα της, οι Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ), γνωστές και ως Πολεοδομίες, βρίσκονται στο στόχαστρο για ριζικές αλλαγές. Τα πρόσφατα αποτελέσματα της αξιολόγησης των πολιτών, που αποκάλυψαν μια απογοητευτική εικόνα για τις περισσότερες από τις 150 ΥΔΟΜ της χώρας, λειτουργούν ως καταλύτης για σαρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Το ζοφερό τοπίο των ΥΔΟΜ: Αναποτελεσματικότητα και διαφθορά

Οι 150 Υπηρεσίες Δόμησης που αξιολογήθηκαν από τους πολίτες κρίθηκαν στην καλύτερη περίπτωση μέτριες, με πολλές να έχουν κυριολεκτικά «πατώσει» στις επιδόσεις τους. Αυτή η εικόνα δεν είναι τυχαία. Η υποστελέχωση, οι γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, οι χρονοβόρες διαδικασίες και, δυστυχώς, η ανάπτυξη τοπικών κυκλωμάτων διαφθοράς, έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό κοκτέιλ αναποτελεσματικότητας και δυσπιστίας.

Πρόσφατα παραδείγματα, όπως η Πολεοδομία της Ρόδου, που έγινε συνώνυμο της διαφθοράς μετά την εξάρθρωση μεγάλου κυκλώματος, ή η περίπτωση της ΥΔΟΜ Σιθωνίας με τις προεκτάσεις της στη Θεσσαλονίκη, επιβεβαιώνουν την ανάγκη για άμεσες και ριζικές αλλαγές. Το φαινόμενο, μάλιστα, μετά την εξάρθρωση κυκλωμάτων, να «καρατομείται» προσωπικό χωρίς να αναπληρώνεται, οδηγεί σε περαιτέρω υπολειτουργία των υπηρεσιών και συσσώρευση εκκρεμών υποθέσεων.

Ο κεντρικός σχεδιασμός: Προς την κατάργηση των ΥΔΟΜ στους δήμους;

Τα εξαιρετικά χαμηλά αποτελέσματα της αξιολόγησης λειτουργούν ως καταλύτης για την επιτάχυνση των κυβερνητικών αποφάσεων σχετικά με το μέλλον των Υπηρεσιών Δόμησης. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την πρόσφατη παρουσίαση των αποτελεσμάτων, υπογράμμισε την ανάγκη για δραστική παρέμβαση, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Παίρνουν χαμηλό βαθμό. Αυτό μας προβληματίζει ιδιαίτερα. Παίρνουν ακόμα πιο χαμηλό βαθμό εκεί που υπάρχουν, προφανώς, ενδείξεις και αποδείξεις πια παράνομων αδειοδοτήσεων τοπικών κυκλωμάτων. Όμως αναμένεται μια δραστική παρέμβαση από πλευράς κυβέρνησης και του αρμόδιου υπουργείου για τον τρόπο με τον οποίο εκδίδονται πια οι άδειες δόμησης. Νομίζω, το σύστημα αυτό έχει φτάσει πια στα όριά του και πρέπει να αναμορφωθεί με τρόπο πολύ πιο δραστικό».

Στο τραπέζι βρίσκονται δύο βασικές ιδέες για την αναμόρφωση του συστήματος. Η πρώτη, που μοιάζει και η πιθανότερη, είναι η απόσπαση των Υπηρεσιών Δόμησης από τους δήμους και η μεταφορά της αρμοδιότητάς τους στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Αυτό θα σήμαινε μια κεντρικοποίηση των λειτουργιών και την εκπόνηση ενός ενιαίου πλαισίου λειτουργίας για όλες τις ΥΔΟΜ. Η δεύτερη ιδέα είναι η μεταφορά τους στο επίπεδο των 13 Περιφερειών της χώρας, προσδίδοντας έναν περιφερειακό χαρακτήρα στη λειτουργία τους, αλλά διατηρώντας μια μεγαλύτερη αυτονομία από το κεντρικό κράτος σε σχέση με την πρώτη πρόταση.

Το ενδεχόμενο μιας Πολεοδομίας ανά νομό: Συγχωνεύσεις και αναδιάρθρωση με έδρα τον Πολύγυρο

Σε κάθε περίπτωση, ανεξαρτήτως του εποπτεύοντος φορέα, θεωρείται δεδομένο το επόμενο διάστημα ότι θα υπάρξουν συγχωνεύσεις ΥΔΟΜ. Η υπάρχουσα κατάσταση, όπου σε πολλούς νομούς παρατηρείται το φαινόμενο μια Υπηρεσία Δόμησης ενός δήμου να είναι λειτουργική και πλήρως στελεχωμένη, ενώ μια άλλη παρακείμενου δήμου να κωλυσιεργεί, είναι μη βιώσιμη.

Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται σοβαρά, και το οποίο κερδίζει έδαφος, είναι η δημιουργία μιας Πολεοδομίας ανά νομό. Αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να επιλύσει πολλά από τα σημερινά προβλήματα:

• Βελτίωση της στελέχωσης: Μια νομαρχιακή ΥΔΟΜ θα μπορούσε να συγκεντρώσει το απαραίτητο επιστημονικό και διοικητικό προσωπικό (μηχανικούς, νομικούς, διοικητικούς υπαλλήλους) από τις διάσπαρτες δημοτικές υπηρεσίες, διασφαλίζοντας την επαρκή στελέχωση και την παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών.
• Ομοιομορφία στις διαδικασίες: Η λειτουργία μιας ενιαίας υπηρεσίας ανά νομό θα οδηγήσει σε ομοιομορφία στις διαδικασίες έκδοσης αδειών και στη μείωση των διαφορετικών ερμηνειών της νομοθεσίας, προσφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου στους πολίτες και τους επαγγελματίες.
• Περιορισμός της διαφθοράς: Η κεντρικοποίηση και ο μεγαλύτερος έλεγχος σε νομαρχιακό επίπεδο, σε συνδυασμό με τη διαφάνεια των διαδικασιών, θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τα τοπικά κυκλώματα και τις πρακτικές διαφθοράς.
• Αποτροπή της απόσπασης προσωπικού: Η μεταφορά των ΥΔΟΜ από τους δήμους θα αποτρέψει την πρακτική ορισμένων δημάρχων να αποσπούν προσωπικό, και κυρίως μηχανικούς, από τις Πολεοδομίες για να στελεχώσουν τις τεχνικές υπηρεσίες των δήμων τους, γεγονός που οδηγεί σε περαιτέρω υποστελέχωση των ΥΔΟΜ.

Η δημιουργία μιας Πολεοδομίας με έδρα τον Πολύγυρο για ολόκληρη τη Χαλκιδική είναι ένα σενάριο που εναρμονίζεται πλήρως με τις επικείμενες αλλαγές. Ο Πολύγυρος, ως πρωτεύουσα του νομού, αποτελεί την ιδανική επιλογή για τη στέγαση μιας κεντρικής ΥΔΟΜ, η οποία θα εξυπηρετεί αποτελεσματικά όλους τους δήμους της Χαλκιδικής. Αυτή η συγκέντρωση των δυνάμεων θα ενισχύσει τη στελέχωση, θα ομογενοποιήσει τις διαδικασίες και θα συμβάλει στην πάταξη φαινομένων διαφθοράς, δημιουργώντας ένα σύγχρονο και λειτουργικό μοντέλο.

Εκκρεμεί, σύμφωνα με πληροφορίες, η συζήτηση μεταξύ των ηγεσιών των Υπουργείων Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εσωτερικών προκειμένου να διαμορφωθεί κοινός βηματισμός για το ζήτημα. Το «σύστημα στην παρούσα μορφή έχει φτάσει στα όριά του, συνεπώς δεν μπορούμε να προχωρήσουμε με τη σημερινή κατάσταση των πραγμάτων», υπερθεματίζει αρμόδια πηγή, δείχνοντας ως πρώτο και αναγκαίο βήμα τη συνένωση δομών.

Η πρόκληση για τη Χαλκιδική: Αντιμετωπίζοντας τις παθογένειες

Η Χαλκιδική, ως ένας από τους κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς της χώρας, αντιμετωπίζει ιδιαίτερες προκλήσεις στον τομέα της δόμησης. Η έλλειψη προσωπικού στις υφιστάμενες ΥΔΟΜ των δήμων, η πολυπλοκότητα των διαδικασιών για την έκδοση οικοδομικών αδειών σε παραθαλάσσιες και δασικές περιοχές, καθώς και η πίεση για ταχεία εξυπηρέτηση λόγω του τουριστικού χαρακτήρα της περιοχής, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Συχνά παρατηρούνται καθυστερήσεις στην έκδοση αδειών, διαφορετικές ερμηνείες της νομοθεσίας μεταξύ των επιμέρους υπηρεσιών, και δυστυχώς, περιπτώσεις αυθαίρετης δόμησης που χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης.

Με την ίδρυση μιας ισχυρής νομαρχιακής Πολεοδομίας με έδρα τον Πολύγυρο, η Χαλκιδική μπορεί να μετατραπεί σε μια όαση αποτελεσματικότητας και διαφάνειας. Αυτή η κίνηση θα συμβάλει στην ταχύτερη διεκπεραίωση των υποθέσεων, στην ομοιομορφία των εφαρμοζόμενων κανόνων και στην πάταξη της αυθαίρετης δόμησης και των φαινομένων διαφθοράς. Η συγκέντρωση εξειδικευμένου προσωπικού στον Πολύγυρο θα ενισχύσει τη δυνατότητα της υπηρεσίας να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες της περιοχής, προάγοντας την ορθολογική ανάπτυξη και προστατεύοντας το μοναδικό περιβάλλον της Χαλκιδικής.

Το μέλλον των Πολεοδομιών είναι γεμάτο προκλήσεις, αλλά και ευκαιρίες. Η κυβέρνηση δείχνει αποφασιστικότητα να προχωρήσει σε ριζικές αλλαγές, με στόχο τη διαφάνεια, την αποτελεσματικότητα και την πάταξη της διαφθοράς. Το στοίχημα είναι μεγάλο, αλλά η Χαλκιδική έχει τη δυνατότητα να ηγηθεί, προσφέροντας ένα μοντέλο που αξίζει να ακολουθηθεί από όλη τη χώρα.