Ρεπορτάζ: Κυβερνητικές Πρωτοβουλίες σε Οικονομία, Σιδηροδρόμους, Δικαιοσύνη και Παιδεία – Στο Επίκεντρο η Ανακούφιση των Πολιτών και ο Εκσυγχρονισμός

Επιμέλεια: Ελένη Παπαδημητρίου

Η κυβέρνηση προχωρά σε μια σειρά σημαντικών πρωτοβουλιών που καλύπτουν ευρύ φάσμα τομέων, με στόχο την ενίσχυση της οικονομίας, την αναβάθμιση της ασφάλειας των σιδηροδρόμων, την επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης και την βελτίωση των υπηρεσιών υποστήριξης στην εκπαίδευση. Στο οικονομικό μέτωπο, κατατίθεται αίτημα στην ΕΕ για την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, δημιουργώντας δημοσιονομικό χώρο που θα διατεθεί υπέρ των πολιτών. Στον τομέα των σιδηροδρόμων, ανακοινώθηκε δέσμη άμεσων μέτρων για την ασφάλεια και τον εκσυγχρονισμό, συμπεριλαμβανομένης της ίδρυσης Ενιαίου Κέντρου Εποπτείας και της υποχρεωτικής εγκατάστασης συστήματος γεωεντοπισμού τρένων. Στη Δικαιοσύνη, παρουσιάστηκε νομοσχέδιο για την αναμόρφωση του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας με στόχο τη δραστική μείωση του χρόνου έκδοσης αποφάσεων. Τέλος, στην Παιδεία, δρομολογείται ο ανασχεδιασμός και η ψηφιακή αναβάθμιση των ΚΕΔΑΣΥ για την καλύτερη υποστήριξη των μαθητών με ειδικές ανάγκες. Οι θετικές επιδόσεις του κρατικού προϋπολογισμού στο πρώτο τρίμηνο του 2025 δημιουργούν αισιοδοξία για την υλοποίηση των κυβερνητικών σχεδιασμών.

Αναλυτικό Ρεπορτάζ:

Η κυβέρνηση βρίσκεται σε πλήρη κινητοποίηση, παρουσιάζοντας και δρομολογώντας μια σειρά από κρίσιμες παρεμβάσεις σε πολλούς και νευραλγικούς τομείς της δημόσιας ζωής. Από την οικονομία και τις υποδομές, μέχρι τη δικαιοσύνη και την παιδεία, οι εξαγγελίες και οι νομοθετικές πρωτοβουλίες που παρουσιάστηκαν τις τελευταίες ημέρες σκιαγραφούν ένα πολυδιάστατο σχέδιο με επίκεντρο την ανακούφιση των πολιτών, τον εκσυγχρονισμό των κρατικών λειτουργιών και την ενίσχυση της ασφάλειας.

Οικονομική Ανάσα μέσω της Ρήτρας Διαφυγής

Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, ανακοίνωσε μια σημαντική κίνηση στο οικονομικό μέτωπο. Η κυβέρνηση, μέσω του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, υπέβαλε αίτημα στα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα για την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής, με στόχο την εξαίρεση των αμυντικών δαπανών από τους δημοσιονομικούς στόχους.

Η επιδίωξη αυτή, που αποτελεί πρόταση του ίδιου του Πρωθυπουργού, εφόσον γίνει αποδεκτή από τους ευρωπαίους εταίρους, αναμένεται να δημιουργήσει δημοσιονομικό χώρο της τάξεως των 500 εκατομμυρίων ευρώ για το 2026. Ο κ. Μαρινάκης τόνισε εμφατικά τη δέσμευση της κυβέρνησης να αξιοποιήσει αυτόν τον επιπλέον δημοσιονομικό χώρο για δαπάνες που θα έχουν άμεσο και θετικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών, επαναλαμβάνοντας τη θέση ότι κάθε εξοικονόμηση πόρων από το κράτος θα επιστρέφει στην κοινωνία.

Δέσμη Μέτρων για την Ασφάλεια και τον Εκσυγχρονισμό των Σιδηροδρόμων

Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα που βρίσκονται στην κορυφή της κυβερνητικής ατζέντας είναι η ασφάλεια των σιδηροδρόμων. Ο Αναπληρωτής Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, παρουσίασε στο Υπουργικό Συμβούλιο μια ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων που στοχεύουν στην άμεση βελτίωση της ασφάλειας και τον εκσυγχρονισμό του σιδηροδρομικού δικτύου.

Τα μέτρα, τα οποία θα ενσωματωθούν σε σχέδιο νόμου, περιλαμβάνουν την ίδρυση Ενιαίου Κέντρου Εποπτείας. Αυτό το κέντρο θα έχει κεντρική πρόσβαση σε όλα τα τοπικά κέντρα τηλεδιοικήσεων και τα σταθμαρχεία, επιτρέποντας την έγκαιρη ανίχνευση και πρόληψη δυνητικών κινδύνων.

Ένα ιδιαίτερα σημαντικό μέτρο είναι η εισαγωγή του συστήματος HEPOS (Hellenic Positioning System), ενός συστήματος ακριβούς γεωεντοπισμού τρένων. Εντός τριών μηνών, το Ενιαίο Κέντρο Εποπτείας θα έχει στη διάθεσή του αυτό το εργαλείο, το οποίο θα παρέχει σε πραγματικό χρόνο πληροφορίες για τη θέση, την ταχύτητα και την τήρηση των κανονισμών κίνησης κάθε τρένου που κυκλοφορεί στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες θα είναι ανοιχτή σε όλους τους πολίτες μέσω της ιστοσελίδας railway.gov.gr, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη. Το HEPOS, σε συνδυασμό με τα ήδη υπάρχοντα συστήματα τηλεδιοίκησης και ETCS (European Train Control System), θα λειτουργήσει ως ένα επιπλέον και ισχυρότατο επίπεδο ασφαλείας.

Παράλληλα, η κυβέρνηση προχωρά στην αυστηροποίηση των μέτρων για το προσωπικό που εμπλέκεται στην λειτουργία των σιδηροδρόμων. Θα εφαρμοστεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα αξιολόγησης, ενώ θα διενεργούνται ψυχομετρικά τεστ σε συνεργασία με τις Ένοπλες Δυνάμεις. Το κέντρο εκπαίδευσης του προσωπικού θα αναβαθμιστεί με σύγχρονους προσομοιωτές, ενώ θα γίνεται ψηφιακή καταγραφή όλων των εντολών και των παραβάσεων.

Ο κ. Κυρανάκης τόνισε ότι με αυτά τα μέτρα υιοθετούνται και εφαρμόζονται οι συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ενώ παράλληλα διασφαλίζεται η ορθή στελέχωση του νέου ΟΣΕ και η αξιολόγηση του προσωπικού κρίσιμων καθηκόντων. Επιπλέον, η κυβέρνηση απαιτεί από την Hellenic Train να επενδύσει δικά της κεφάλαια για την ανανέωση του στόλου με νέα και σύγχρονα τρένα, αναβαθμίζοντας την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Σημαντικές είναι και οι εξελίξεις όσον αφορά την αποκατάσταση των ζημιών στο σιδηροδρομικό δίκτυο της Θεσσαλίας και της Στερεάς Ελλάδας, που προκλήθηκαν από τις καταστροφικές θεομηνίες «Daniel» και «Elias». Υπογράφηκαν οι σχετικές συμβάσεις, ύψους 450,12 εκατ. ευρώ, και η υλοποίηση των έργων ξεκινά άμεσα με αυστηρό χρονοδιάγραμμα 15 μηνών για την ολοκλήρωσή τους.

Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν με επιτυχία τα πρώτα δοκιμαστικά δρομολόγια με το σύστημα αυτόματης πέδησης ETCS, το οποίο έχει ήδη εγκατασταθεί σε 79 συρμούς. Στόχος είναι το σύστημα να είναι πλήρως λειτουργικό σε κάθε τρένο που κινείται στον κεντρικό σιδηροδρομικό άξονα έως το τέλος του 2025.

Νέο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Διαχείρισης

Η ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών παρουσίασε στο Υπουργικό Συμβούλιο τα βασικά χαρακτηριστικά του νέου πλαισίου δημοσιονομικής διαχείρισης. Η προωθούμενη μεταρρύθμιση στοχεύει στην επικαιροποίηση και απλοποίηση των κανόνων και των διαδικασιών του δημοσιονομικού πλαισίου, ενσωματώνοντας τον κανόνα των καθαρών δαπανών.

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, ο δείκτης δαπανών δεν θα πρέπει να αυξάνεται ταχύτερα από έναν συγκεκριμένο ρυθμό μεταβολής, ανεξάρτητα από το πρωτογενές ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης. Παράλληλα, εξακολουθούν να ισχύουν οι προβλέψεις για το δημοσιονομικό έλλειμμα (κάτω του 3% του ΑΕΠ) και το πλεονασματικό πρωτογενές ισοζύγιο.

Το νέο πλαίσιο, εναρμονισμένο με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις, εισάγει περιπτώσεις επιτρεπτών αποκλίσεων από τον κανόνα των καθαρών δαπανών. Η δημοσιονομική διαχείριση θα βασίζεται σε ένα Μεσοπρόθεσμο – Δημοσιονομικό Διαρθρωτικό Σχέδιο, το οποίο θα καταρτίζεται ανά τετραετία και θα καθορίζει τον δεσμευτικό στόχο των καθαρών πρωτογενών δαπανών. Θεσπίζονται επίσης κανόνες για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας και κυρώσεις για την παραβίασή τους.

Πλέον, πριν από την κατάθεση του κρατικού προϋπολογισμού, θα συντάσσεται ετησίως και ο Πολυετής Δημοσιονομικός Προγραμματισμός, διασφαλίζοντας τη δημόσια πληροφόρηση για τον μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό.

Επιτάχυνση της Απονομής Δικαιοσύνης

Σημαντικές αλλαγές δρομολογούνται και στον τομέα της Δικαιοσύνης με το νομοσχέδιο για την αναμόρφωση του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, που παρουσιάστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο. Στόχος της μεταρρύθμισης είναι η δραστική μείωση του χρόνου έκδοσης οριστικών και τελεσίδικων αποφάσεων, φέρνοντας την Ελλάδα πιο κοντά στον μέσο όρο των χωρών του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Για πρώτη φορά προβλέπονται: άμεσος προσδιορισμός δικασίμου εντός 6 μηνών από την κατάθεση της αγωγής, αυστηροποίηση των προθεσμιών για δικαστικές ενέργειες, θέσπιση προκαταρκτικού σταδίου ελέγχου της αγωγής από τον δικαστή για την αντιμετώπιση ελλείψεων, καθορισμός συγκεκριμένων χρονικών πλαισίων για την έκδοση αποφάσεων (6 μήνες για τακτική διαδικασία, 4 μήνες για εκουσία δικαιοδοσία, 1 μήνας για ασφαλιστικά μέτρα) και κατάθεση των ενδίκων μέσων απευθείας στο δικαστήριο προς το οποίο απευθύνονται.

Επιπλέον, προβλέπεται η δημοσίευση των διαθηκών από τους συμβολαιογράφους, η ανάθεση του ελέγχου και της σύνταξης σχεδίου για τις διαταγές πληρωμής σε τρίτους δικηγόρους, καθώς και η δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας επαναπροσδιορισμού ανακοπών, με στόχο την εκκαθάριση των πινακίων των πρωτοδικείων και την επίσπευση της εκδίκασης αυτών των υποθέσεων.

Αναβάθμιση των Υπηρεσιών Υποστήριξης στην Εκπαίδευση

Το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού προχωρά σε έναν πλήρη ανασχεδιασμό και ψηφιακή αναβάθμιση της λειτουργίας των Κέντρων Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕΔΑΣΥ). Στόχος είναι η περαιτέρω βελτίωση των σημαντικών υπηρεσιών που παρέχονται στους μαθητές και τις οικογένειές τους.

Στο πλαίσιο αυτό, τα ΚΕΔΑΣΥ εντάσσονται στο πρόγραμμα διάθεσης υπολογιστών, laptop και λοιπών υποστηρικτικών μέσων, με συνολικό προϋπολογισμό 2.800.000 ευρώ. Η Υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, τόνισε ότι αλλάζει η φιλοσοφία λειτουργίας των ΚΕΔΑΣΥ με σκοπό την ενίσχυση της παρουσίας των διεπιστημονικών ομάδων στα σχολεία, καθώς η συστηματική και ολιστική αξιολόγηση των μαθητών με αναπηρία ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την παροχή εξατομικευμένης και αποτελεσματικής εκπαιδευτικής και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης.

Θετικές Επιδόσεις του Προϋπολογισμού

Σημαντικό στοιχείο που ενισχύει τις προσδοκίες για την υλοποίηση των κυβερνητικών σχεδιασμών είναι η θετική πορεία του κρατικού προϋπολογισμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία εκτέλεσης για το πρώτο τρίμηνο του 2025, το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε σε 4.498 εκατ. ευρώ, υπερβαίνοντας σημαντικά τον στόχο των 616 εκατ. ευρώ και το αντίστοιχο πλεόνασμα του 2024. Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 17,7 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 11,5% έναντι του στόχου.

Διπλωματική Δραστηριότητα του Πρωθυπουργού

Στο διπλωματικό μέτωπο, ο Πρωθυπουργός και Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, Κυριάκος Μητσοτάκης, συμμετέχει στο συνέδριο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στη Βαλένθια, όπου έχει προγραμματισμένες συναντήσεις με ηγέτες ευρωπαϊκών χωρών, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή σκηνή.

Συνολικά, οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες που παρουσιάστηκαν σκιαγραφούν ένα σχέδιο με σαφή προσανατολισμό στην ανακούφιση των πολιτών, την ενίσχυση της ασφάλειας και τον εκσυγχρονισμό κρίσιμων τομέων της δημόσιας διοίκησης και της οικονομίας. Η επιτυχής υλοποίηση αυτών των μέτρων αναμένεται να έχει θετικό αντίκτυπο στην κοινωνία και την οικονομία της χώρας.