Αέρας Αλλαγής στην Αυτοδιοίκηση με άρωμα… Χαλκιδικής: Καταργείται η Δεύτερη Κυριακή

Από τις αμμουδερές ακτές της Χαλκιδικής, όπου το γαλάζιο του Αιγαίου σμίγει με το πράσινο των πεύκων, φτάνει ένα κύμα αλλαγών που αναμένεται να αναδιαμορφώσει το τοπίο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η κατάργηση της δεύτερης Κυριακής στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, ένα σενάριο που είχε διαφανεί από το συνέδριο της ΚΕΔΕ στη Ρόδο τον περασμένο Νοέμβριο, επιβεβαιώθηκε εσχάτως από τον Υπουργό Εσωτερικών και τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, Παύλο Μαρινάκη. Το σχετικό νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και να ψηφιστεί στη Βουλή τον ερχόμενο Ιούλιο, φέρνοντας μια νέα πραγματικότητα στις εκλογικές διαδικασίες των ΟΤΑ.

Οι λόγοι που προβάλλονται για αυτή την αλλαγή εστιάζουν στην ανάγκη για οικονομία, στην αντιμετώπιση του ανησυχητικού φαινομένου της μαζικής αποχής που παρατηρείται στον δεύτερο γύρο, αλλά και στην πάταξη των συχνά αδιαφανών διαπραγματεύσεων που λαμβάνουν χώρα μεταξύ των συνδυασμών μετά την πρώτη Κυριακή. Αν και οι επισημάνσεις αυτές φαντάζουν εύλογες, πολλοί αναλυτές εστιάζουν σε έναν άλλον, λιγότερο προβεβλημένο, αλλά ίσως καθοριστικότερο παράγοντα: την ανησυχία της Νέας Δημοκρατίας για τις απώλειες δημάρχων σε σημαντικούς δήμους κατά τις προηγούμενες αυτοδιοικητικές εκλογές, ιδίως στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, όπου οι συνεργασίες μεταξύ διαφορετικών παρατάξεων ανέδειξαν δημάρχους με χαμηλότερα ποσοστά από τον πρώτο γύρο.

Ένα επιχείρημα που συχνά παραβλέπεται είναι η θέση των δημοτικών συμβούλων. Εκλεγόμενοι ήδη από την πρώτη Κυριακή, οι περισσότεροι εξ αυτών δεν έχουν ισχυρό κίνητρο να κινητοποιηθούν εκ νέου την επόμενη εβδομάδα, καθώς η εκλογή αφορά αποκλειστικά τον επικεφαλής του συνδυασμού τους. Αυτή η έλλειψη ενδιαφέροντος συμβάλλει αναμφίβολα στην υψηλή αποχή του δεύτερου γύρου.

Φαίνεται πως έχει βρεθεί μια λύση για τον σκόπελο της εκλογής ενός συνδυασμού από την πρώτη Κυριακή με ένα υψηλό ποσοστό. Παρότι διατηρείται το όριο του 43%, εισάγεται η δυνατότητα για τον ψηφοφόρο να επιλέξει, εφόσον το επιθυμεί, και μια δεύτερη παράταξη, η οποία θα συνυπολογίζεται για την πρόκριση στην πρώτη ή τη δεύτερη θέση. Ωστόσο, ερωτήματα εγείρονται για την πρακτική εφαρμογή αυτού του μέτρου, ιδίως σε ένα περιβάλλον έντονης πολιτικής πόλωσης. Πόσοι ψηφοφόροι θα είναι διατεθειμένοι να «πριμοδοτήσουν» μια παράταξη με την οποία διαφωνούν ριζικά; Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο σε δήμους όπου τρεις ή τέσσερις συνδυασμοί διεκδικούν την εξουσία.

Παρά τις επιφυλάξεις, υπάρχουν και παραδείγματα όπως ο Δήμος Νέας Προποντίδας, όπου η εκλογή δημάρχου από τον πρώτο γύρο δεν προκάλεσε ιδιαίτερους προβληματισμούς. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο νέος νόμος ενδέχεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά για την εμφάνιση υπερβολικού αριθμού συνδυασμών.

Ανακαλούμε στη μνήμη μας την περίοδο της απλής αναλογικής του ΣΥΡΙΖΑ στην αυτοδιοίκηση, ένα σύστημα που σε πολλούς μικρότερους δήμους οδήγησε σε ακυβερνησία λόγω της έλλειψης πλειοψηφίας στο δημοτικό συμβούλιο και της αποτυχίας του επιδιωκόμενου συνεργατικού πνεύματος.Για παράδειγμα δεν είμαι σίγουρος αν με το νέο σύστημα η κα Αναστασία Χαλκιά θα ήταν Δήμαρχος Κασσάνδρας μιας και οι τρεις συνδυασμοί στην δεύτερη επιλογή, δύσκολα θα πήγαιναν στην κα Χαλκιά. Το ίδιο και στον Δήμο Πολυγύρου με τον Γιώργο Εμμανουήλ καθώς είναι πολύ πιθανό λόγω κεντροδεξιών αποκλείσεων, τελικά ο Ευθύμης Καρανάσιος να ήταν Δήμαρχος εκεί.

Είναι σαφές ότι ο νέος εκλογικός νόμος, όταν τεθεί σε ισχύ, θα είναι προσαρμοσμένος στα μέτρα της Νέας Δημοκρατίας, ευνοώντας την εκλογή των δικών της υποψηφίων, δεδομένων των υφιστάμενων πολιτικών συσχετισμών. Για τα υπόλοιπα κόμματα και τους υποψηφίους τους, οι ελπίδες εκλογής φαντάζουν περιορισμένες, εκτός εάν επιλέξουν τον δρόμο των προεκλογικών συνεργασιών και συμπράξεων – ένα σενάριο που, με τις υπάρχουσες διαφορές, μοιάζει μάλλον απίθανο.

Η αντιπολίτευση φαίνεται να αιφνιδιάζεται για ακόμη μια φορά από τις κινήσεις της Νέας Δημοκρατίας, η οποία επιδιώκει να κλείσει γρήγορα το κεφάλαιο των αυτοδιοικητικών εκλογών με την κατάργηση της δεύτερης Κυριακής, έχοντας νωπές τις μνήμες των απωλειών δήμων λόγω των μετεκλογικών συνεργασιών των αριστερών και σοσιαλιστικών παρατάξεων. Ο αέρας της αλλαγής στην αυτοδιοίκηση φέρνει μαζί του ένα άρωμα… Χαλκιδικής, αλλά και έντονες συζητήσεις για τις πραγματικές του επιπτώσεις στο πολιτικό σκηνικό της χώρας.