Γιατί η Ελλάδα λέει «Όχι» στον Εμβολιασμό για την Ευλογιά των Αιγοπροβάτων

Γράφει η Κορίνα Ζολλά 

Σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται η ελληνική κτηνοτροφία, καθώς η συζήτηση για την αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων (SGP) φέρνει σε αντιπαράθεση τα θεωρητικά μοντέλα των Βρυξελλών με την ελληνική πραγματικότητα του πεδίου. Η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς, με μια πολυσέλιδη και αναλυτική τοποθέτηση, αποδομεί την πρόσφατη έκθεση της EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων), χαρακτηρίζοντας τον εμβολιασμό ως ένα μέτρο «επιστημονικά και επιχειρησιακά επισφαλές».

1. Το «Τυφλό» Σύστημα Επιτήρησης: Ο κίνδυνος του μη-DIVA εμβολίου

Το μεγαλύτερο αγκάθι, σύμφωνα με την Επιτροπή, είναι η έλλειψη εμβολίων τεχνολογίας DIVA (Differentiating Infected from Vaccinated Animals).

• Το Πρόβλημα: Τα τρέχοντα εμβόλια δεν επιτρέπουν στους κτηνιάτρους να ξεχωρίσουν αν ένα ζώο έχει αντισώματα επειδή εμβολιάστηκε ή επειδή μολύνθηκε από τον «άγριο» ιό.
• Η Συνέπεια: Η χώρα θα έχανε κάθε δυνατότητα αξιόπιστης επιδημιολογικής επιτήρησης. «Θα ανιχνεύαμε αντισώματα παντού, χωρίς να ξέρουμε αν ο ιός συνεχίζει να κυκλοφορεί σιωπηρά», αναφέρει η Επιτροπή, τονίζοντας ότι αυτό θα μπλόκαρε την ανάκτηση του καθεστώτος απαλλαγής από τη νόσο για χρόνια.

2. Ελληνικές Φυλές vs Θεωρητικά Μοντέλα

Η Επιτροπή ασκεί δριμεία κριτική στη μεθοδολογία της EFSA, η οποία βασίστηκε σε δεδομένα από «αυτόχθονες φυλές» τρίτων χωρών (Αφρική, Ασία).

• Ευρωπαϊκή Ευαισθησία: Τα πειραματικά δεδομένα δείχνουν ότι ευρωπαϊκές φυλές (όπως οι Saanen) εμφανίζουν υψηλή νοσηρότητα και θνησιμότητα ακόμη και μετά τη χορήγηση ζώντων εμβολίων.
• Έλλειψη Δεδομένων: Δεν υπάρχει καμία μελέτη για το πώς αντιδρούν οι ελληνικές φυλές, καθιστώντας τον εμβολιασμό ένα «πείραμα» με άγνωστες συνέπειες για το ζωικό κεφάλαιο της χώρας.

3. Το Ρίσκο της «Εμβολιακής» Διασποράς

Μια σοκαριστική διαπίστωση της Επιτροπής αφορά την αποβολή (shedding) του ιού. Η έκθεση της EFSA παραδέχεται ότι τα ζώντα εξασθενημένα εμβόλια μπορεί να οδηγήσουν σε απέκκριση εμβολιακού ιού από τα ζώα.

• Αυτό σημαίνει ότι ο εμβολιασμός σε «καθαρές» περιοχές θα μπορούσε να εισάγει τον ιό στο περιβάλλον, προκαλώντας νέες εστίες ή μεταλλάξεις, υπονομεύοντας τη στρατηγική της εκρίζωσης.

4. Το «Ελληνικό Μοντέλο» (Hurdle Model) vs Βρυξελλών

Η ελληνική επιστημονική κοινότητα, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, έχει αναπτύξει ένα πιο εξελιγμένο στατιστικό μοντέλο (Hurdle model) από αυτό της EFSA.

• Ενώ η EFSA χρησιμοποιεί απλά γεωμετρικά μοντέλα απόστασης, το ελληνικό μοντέλο συνυπολογίζει το σύνθετο ανάγλυφο της Ελλάδας (ορεινοί όγκοι, νησιά) και διαχωρίζει την πιθανότητα μόλυνσης από τη σοβαρότητα της νόσου.
• Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η γεωγραφία της Ελλάδας καθιστά τα οριζόντια εμβολιαστικά σενάρια της EFSA πρακτικά άκυρα.

5. Επιχειρησιακό Αδιέξοδο: Ο περιορισμός των 21 ημερών

Πέρα από την επιστήμη, υπάρχει και η πρακτική πλευρά. Ο εμβολιασμός απαιτεί αυστηρό περιορισμό των κοπαδιών για 21 ημέρες μετά από κάθε δόση.

• Στο ελληνικό παραγωγικό σύστημα (εκτατική κτηνοτροφία), ένας τέτοιος περιορισμός θα προκαλούσε:
  1. Σοβαρά προβλήματα ευζωίας των ζώων.
  2. Οικονομική ασφυξία στους κτηνοτρόφους.
  3. Προβλήματα στη γαλουχία και την παραγωγή γάλακτος (φέτα).

Συμπέρασμα: Η στρατηγική του “Stamping-Out”

Η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο εμβολιασμός δεν είναι ώριμο εργαλείο. Η Ελλάδα παραμένει πιστή στη στρατηγική της άμεσης θανάτωσης των προσβεβλημένων κοπαδιών (stamping-out) και της αυστηρής βιοασφάλειας, καθώς είναι ο μόνος δρόμος που εγγυάται:

• Την οριστική εκρίζωση.
• Την προστασία των εξαγωγών (γαλακτοκομικά και κρέας).
• Την αποφυγή μετατροπής της χώρας σε «πειραματόζωο» με μη εγκεκριμένα σκευάσματα.

«Το κρασί και το γάλα είναι η ταυτότητά μας», όπως θα έλεγε και ο Ευρωβουλευτής Μανώλης Κεφαλογιάννης για τον αμπελοοινικό τομέα, έτσι και για την κτηνοτροφία, η προστασία της ποιότητας και της υγείας του κεφαλαίου είναι ζήτημα εθνικής επιβίωσης.