Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Προσφυγή κατά Επιτροπής & Συμβουλίου για το Πρόγραμμα Άμυνας SAFE – Ανησυχίες για Δημοκρατική Νομιμοποίηση
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτίθεται να προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σε μια κίνηση που σηματοδοτεί μια σοβαρή θεσμική διαφωνία σχετικά με τη διαδικασία έγκρισης του προγράμματος SAFE (Security Action for Europe), ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο αφορά την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής ικανότητας.
Ο Μανώλης Κ. Κεφαλογιάννης, μέλος της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (AFCO), εξέφρασε την έντονη ανησυχία του Κοινοβουλίου για την παράκαμψη του θεσμού στη νομοθετική διαδικασία του σχεδίου SAFE. Η πρόταση για το πρόγραμμα κατατέθηκε από την Επιτροπή τον Μάρτιο του 2025, επικαλούμενη το άρθρο 122 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που, σύμφωνα με τον κ. Κεφαλογιάννη, απέκλεισε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο από τη διαδικασία.
Τον Μάιο, η Πρόεδρος του Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, απηύθυνε επιστολή στην Πρόεδρο της Επιτροπής, ζητώντας εξηγήσεις για αυτή την παράκαμψη. Η απάντηση της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις 12 Ιουνίου, φάνηκε να επιμένει στη νομιμότητα της απόφασης, χαρακτηρίζοντας την πρόταση «έκτακτη και προσωρινή».
Στις 24 Ιουνίου, η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων του Κοινοβουλίου (JURI) εισηγήθηκε επισήμως την προσφυγή κατά του Συμβουλίου ενώπιον του ΔΕΕ. Ο κ. Κεφαλογιάννης τόνισε ότι η Πρόεδρος Μέτσολα ορθώς εξετάζει το ενδεχόμενο προσφυγής, καθώς έχει ήδη κατατεθεί σχετική ερώτηση προς την Επιτροπή (E-002143/2025) ζητώντας πλήρη αιτιολόγηση για την επιλογή του άρθρου 122 και τον αποκλεισμό του Κοινοβουλίου από μια τόσο κρίσιμη και στρατηγικής σημασίας πρωτοβουλία.
«Η συνεχής χρήση κατ’ εξαίρεση διαδικασιών υπονομεύει τη θεσμική ισορροπία και θολώνει τα όρια μεταξύ της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας στην Ένωση», δήλωσε ο κ. Κεφαλογιάννης. Ενώ αναγνώρισε τη μείζονα σημασία της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας, υπογράμμισε ότι «δεν μπορεί να εδράζεται σε θεσμική αποδυνάμωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου».
Κλείνοντας τη δήλωσή του, ο κ. Κεφαλογιάννης επισήμανε την ανάγκη για ταχύτητα, αλλά και για λογοδοσία στην Ένωση. «Ο σεβασμός του ρόλου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι αναγκαίος όρος για τη διατήρηση της δημοκρατικής νομιμοποίησης των ευρωπαϊκών πολιτικών», κατέληξε, καλώντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εγκαταλείψει την τακτική της μονομερούς επίκλησης του κατεπείγοντος και να διασφαλίσει την πλήρη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε κάθε μείζονα στρατηγική επιλογή.
Σημείωση: Το άρθρο 122 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιτρέπει στο Συμβούλιο, κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, να θεσπίζει κατάλληλα μέτρα για την αντιμετώπιση οικονομικών καταστάσεων, ιδίως σε περιπτώσεις σοβαρών δυσκολιών στον εφοδιασμό (π.χ. ενέργεια), ή να χορηγεί χρηματοδοτική ενίσχυση σε κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω φυσικών καταστροφών ή έκτακτων περιστάσεων. Ο πρόεδρος του Συμβουλίου ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη ληφθείσα απόφαση, αλλά δεν προβλέπεται άμεση νομοθετική συμμετοχή του Κοινοβουλίου σε αυτή τη διαδικασία.
