Το τραπέζι της 25ης Μαρτίου στη Χαλκιδική: Μπακαλιάρος «χρηματιστήριο» και ζαρζαβατικά… πολυτελείας
Της Αναστασίας Δεκάκη
Η μυρωδιά του μπακαλιάρου και της σκορδαλιάς ετοιμάζεται να πλημμυρίσει για ακόμα μια χρονιά τα σοκάκια και τις γειτονιές της Χαλκιδικής, όμως φέτος το εορταστικό τραπέζι της 25ης Μαρτίου μοιάζει με εξίσωση για δυνατούς λύτες. Ανάμεσα στην εθνική επέτειο και την παράδοση, οι καταναλωτές του νομού μας καλούνται να ισορροπήσουν πάνω σε ένα τεντωμένο σχοινί, καθώς η ακρίβεια «ροκανίζει» το γιορτινό καλάθι. Από τα καΐκια μας μέχρι τους πάγκους των οπωροπωλείων, η παράδοση συναντά την οικονομική πίεση σε ένα ρεπορτάζ που «καίει»: Πόσο θα κοστίσει φέτος ο μπακαλιάρος, γιατί οι ντομάτες πωλούνται με το… κομμάτι και τι πρέπει να προσέξετε για να μην πέσετε θύματα σύγχυσης. Οι άνθρωποι της αγοράς ανοίγουν τα χαρτιά τους και μιλούν έξω από τα δόντια για την κατάσταση που επικρατεί στον νομό μας λίγα εικοσιτετράωρα πριν τη μεγάλη γιορτή.
Ο μπακαλιάρος στη Χαλκιδική: Ένα ιδιότυπο “χρηματιστήριο” στον πάγκο
Ο ιχθυέμπορος και παραγωγός Γιάννης Πανανός, μεταφέρει την εικόνα από την πρώτη γραμμή της ιχθυαγοράς, εξηγώντας πως η τιμή του μπακαλιάρου δεν είναι στατική. «Δεν μπορεί να δοθεί μία συγκεκριμένη απάντηση για την τιμή», αναφέρει χαρακτηριστικά, «γιατί ο μπακαλιάρος, όπως όλα τα αλιευόμενα ψάρια, λειτουργεί καθαρά χρηματιστηριακά. Από μέρα σε μέρα οι τιμές τους έχουν διακυμάνσεις που μπορεί να είναι από μέτριες έως και μεγάλες».
Σύμφωνα με τον κ. Πανανό, ένας μέσος όρος για έναν μετρίου μεγέθους μπακαλιάρο φέτος στη Χαλκιδική κυμαίνεται από 16 έως 22 ευρώ το κιλό. Αν και σε σχέση με πέρυσι οι τιμές παραμένουν σταθερές, η διαφορά με την προηγούμενη διετία-τριετία είναι παραπάνω από αισθητή.
Όσο για τις προτιμήσεις των κατοίκων της Χαλκιδικής; Η στροφή στο «ξαλμυρισμένο» και το αποψυγμένο είναι καθολική. «Εκατό τοις εκατό στρέφονται εκεί, τόσο λόγω της τιμής όσο και λόγω του εθιμοτυπικού του πράγματος», τονίζει ο κυριος Πανανός, ενώ για όσους επιμένουν στο φρέσκο και ντόπιο, σημειώνει πως υπάρχει μια σχετική επάρκεια στα καΐκια μας, αν και όλα εξαρτώνται από τα τερτίπια του καιρού.
Προσοχή στις «μεταμφιέσεις» του μπακαλιάρου Ο κ. Πανανός κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τον ξαλμυρισμένο μπακαλιάρο που κυκλοφορεί στην αγορά με τεράστιες αποκλίσεις τιμής, από 5 έως 15 ευρώ. «Πρέπει να προσέχουν πολύ», προειδοποιεί. «Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα αυτό που αγοράζουν με 5-6 ευρώ να μην είναι καν μπακαλιάρος, αλλά λινγκ (link) των βόρειων θαλασσών. Στα παραδοσιακά ιχθυοπωλεία δεν δουλεύουμε τέτοια είδη, αυτά είναι πρακτικές των σούπερ μάρκετ».
Οικονομικές εναλλακτικές με 3 ευρώ Για τους καταναλωτές που πιέζονται οικονομικά, ο έμπειρος ιχθυοπαραγωγός υπενθυμίζει ότι το ψάρι μπορεί να είναι η πιο φθηνή λύση στο τραπέζι. «Υπάρχουν ολόφρεσκα, ζωντανά ψάρια με 3-4 ευρώ το κιλό, όπως οι γόπες, οι μικροί κολιοί, τα σαφρίδια, ο γαύρος και η σαρδέλα. Οικονομικές επιλογές υπάρχουν, αρκεί να προσαρμοστούμε στο είδος και όχι να κάνουμε εκπτώσεις στη φρεσκάδα».
Στο οπωροπωλείο: «Ψωνίζουμε σαν Ευρωπαίοι του Βορρά»
Η εικόνα από τον κλάδο των οπωροκηπευτικών είναι ακόμα πιο ανησυχητική. Ο Αποστόλης Σημαιάκης, ιδιοκτήτης καταστήματος οπωρολαχανικών, περιγράφει την κατάσταση ως «τραγική». «Ντρεπόμαστε να πούμε τις τιμές στον κόσμο», εξομολογείται. Η ντομάτα έχει εκτοξευθεί στα 4 ευρώ, ενώ οι μελιτζάνες και οι πιπεριές αγγίζουν τα 5 και 6 ευρώ αντίστοιχα – τιμές αυξημένες ακόμα και κατά 100% σε σχέση με προηγούμενες χρονιές.
«Ο τρόπος που ψωνίζει ο Έλληνας άλλαξε. Πλέον παίρνουν δύο ντομάτες και δύο αγγούρια. Δύο πράγματα να πάρεις, ο λογαριασμός φτάνει τα 12 ευρώ», αναφέρει χαρακτηριστικά. Η μόνη «παρηγοριά» για το γιορτινό τραπέζι είναι η σκορδαλιά, καθώς οι πατάτες και τα σκόρδα παραμένουν σε σχετικά σταθερές τιμές, αποτελώντας το πιο προσιτό κομμάτι του γεύματος.
Τι να προσέξετε πριν το ψώνισμα
Σύμφωνα με τις οδηγίες των καταναλωτικών οργανώσεων (ΕΕΚΕ), οι πολίτες πρέπει να είναι υποψιασμένοι:
Ελέγξτε τις ταμπέλες: Αν αναγράφεται η ένδειξη “Ling”, πρόκειται για ψάρι των βόρειων θαλασσών και όχι για τον αυθεντικό μπακαλιάρο Ατλαντικού.
Χρώμα: Ο καλός παστός μπακαλιάρος πρέπει να είναι λευκός, χωρίς κηλίδες ή κίτρινη απόχρωση.
Εποχικότητα: Αν η ντομάτα είναι απαγορευτική, προτιμήστε το λάχανο που είναι στην εποχή του και διατίθεται σε πολύ χαμηλότερη τιμή.
Το συμπέρασμα; Το τραπέζι της 25ης Μαρτίου στη Χαλκιδική θα στρωθεί κανονικά, αλλά με περισσότερη σύνεση και λιγότερη αφθονία από άλλες χρονιές. Η επάρκεια σε ντόπια ψάρια υπάρχει, όμως η ακρίβεια στα ζαρζαβατικά είναι αυτή που θα καθορίσει το τελικό κόστος για κάθε νοικοκυριό.
