Αποκαλυπτική η έρευνα του Ε.Κ.ΠΑ. Έντονος προβληματισμός για νοθεία σε τυριά και γιαούρτια!
Γίνονται από ποιους, πότε και πώς οι έλεγχοι; • Τα στοιχεία αμφισβητούν την αποτελεσματικότητά τους…
- Απανωτά είναι τα πλήγματα που δέχεται τα τελευταία χρόνια η ελληνική κτηνοτροφία, αφού οι ζωονόσοι έχουν αφανίσει πολλά κοπάδια στη χώρα και έχουν προκαλέσει μεγάλη μείωση της παραγωγής γάλακτος.
Τη στιγμή που ο κτηνοτροφικός κλάδος στην Χαλκιδική και την υπόλοιπη χώρα βρίσκεται στο «σημείο μηδέν», επιστημονική μελέτη του Τμήματος Χημείας του Ε.Κ.ΠΑ. φέρνει στο φως σημαντικής έκτασης φαινόμενα νοθείας σε γαλακτοκομικά προϊόντα που πωλούνται στην Ελλάδα!
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Food Control, βασίστηκε σε αναλύσεις DNA και εξετάζει την αυθεντικότητα δεκάδων γαλακτοκομικών προϊόντων που κυκλοφορούν στα ελληνικά σούπερ μάρκετ.
Όπως αναφέρουν τα Parapolitika, στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκεται η μη δηλωμένη παρουσία αγελαδινού γάλακτος σε προϊόντα που διατίθενται ως πρόβεια, κατσικίσια ή αιγοπρόβεια, μια πρακτική που αλλοιώνει τη σύσταση των προϊόντων και παραπλανά τον καταναλωτή.
«Μάστιγα» για την αγορά!
Είναι γεγονός ότι φαινόμενα νοθείας «μαστίζουν» χρόνια τώρα την πολύπαθη αγορά γαλακτοκομικών προϊόντων στη χώρα μας. Εξαιτίας της πλήττονται οι καταναλωτές που δεν γνωρίζουν με σιγουριά την προέλευση της πρώτης ύλης με την οποία φτιάχτηκαν τα προϊόντα που προμηθεύονται. Από την άλλη, ακόμα μεγαλύτερο είναι το πλήγμα για τους Ηπειρώτες -και όχι μόνο- κτηνοτρόφους, καθώς το δικό τους προϊόν «παραμερίζεται».
Όπως και να έχει, τα ευρήματα προκαλούν αναταραχή στον αγροτικό κόσμο, εγείρουν θέματα νοθείας και καταναλωτικής παραπλάνησης και ανοίγουν συζήτηση για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, οι οποίοι και θα πρέπει να γίνουν πιο αυστηροί από Υπουργείο, ΕΦΕΤ και άλλες αρμόδιες αρχές.
Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια χώρα που συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους παραγωγούς πρόβειου και κατσικίσιου γάλακτος στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε τυριά και γιαούρτια!
Το υψηλότερο κόστος παραγωγής και η περιορισμένη διαθεσιμότητα των αιγοπρόβειων πρώτων υλών δημιουργούν ισχυρά οικονομικά κίνητρα για αντικατάστασή τους με φθηνότερο αγελαδινό γάλα, ιδίως σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως τα παραδοσιακά τυριά και τα στραγγιστά γιαούρτια.
Η μελέτη ανέλυσε συνολικά 74 εμπορικά δείγματα γαλακτοκομικών προϊόντων που συλλέχθηκαν από ελληνικά σούπερ μάρκετ κατά τη χειμερινή περίοδο. Τα αποτελέσματα της έρευνας κατέδειξαν σαφή και επαναλαμβανόμενα περιστατικά νοθείας.
Στα κατσικίσια γιαούρτια, 8 από τα 20 δείγματα (ποσοστό 40%) περιείχαν μη δηλωμένο αγελαδινό γάλα.
Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και στα κατσικίσια τυριά, όπου δυο από τα εννιά δείγματα βρέθηκαν να περιέχουν αγελαδινό DNA σε επίπεδα που δεν μπορούν να αποδοθούν σε τυχαία επιμόλυνση.
Η περίπτωση της φέτας
Ιδιαίτερα ενδιαφέροντα είναι τα ευρήματα για τη φέτα. Από τα 17 δείγματα που αναλύθηκαν και έφεραν ένδειξη παραγωγής από μείγμα πρόβειου και κατσικίσιου γάλακτος, μόνο επτά περιείχαν ανιχνεύσιμο κατσικίσιο DNA.
Παρότι η νομοθεσία επιτρέπει την παραγωγή φέτας και από 100% πρόβειο γάλα, η ασυμφωνία μεταξύ δήλωσης και εργαστηριακής ανάλυσης αναδεικνύει σοβαρά ζητήματα ακρίβειας στην επισήμανση ακόμη και σε προϊόντα ΠΟΠ!
Στα πρόβεια προϊόντα, τα περιστατικά νοθείας ήταν λιγότερα αλλά υπαρκτά. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η περίπτωση τυριού τύπου μυζήθρας, το οποίο διαφημιζόταν ως αιγοπρόβειο αλλά περιείχε αποκλειστικά αγελαδινό DNA, χωρίς ίχνη των άλλων δύο ειδών. Συνολικά, τουλάχιστον το 31% των κατσικίσιων προϊόντων που εξετάστηκαν βρέθηκε νοθευμένο με αγελαδινό γάλα, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από εκείνο των πρόβειων προϊόντων. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει ότι τα κατσικίσια γαλακτοκομικά αποτελούν τον κύριο στόχο πρακτικών υποκατάστασης.
Να στηριχθούν!
Όσο για την κτηνοτροφική δραστηριότητα στην Χαλκιδική, αυτή έχει λάβει μια φθίνουσα πορεία τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τα στοιχεία που συζητήθηκαν σε πρόσφατες εκδηλώσεις και ημερίδες (όπως αυτή στον Πολύγυρο), η μείωση είναι πράγματι αισθητή.
Τα Στατιστικά Δεδομένα (2020-2024)
Για την περίοδο που αναφέρεις, η παραγωγή πρόβειου γάλακτος στη Χαλκιδική μειώθηκε κατά περίπου 15-20%. Πιο συγκεκριμένα:
- Ποσότητες: Ενώ το 2020 οι παραδόσεις πρόβειου γάλακτος κυμαίνονταν σε υψηλότερα επίπεδα, το 2023 και το πρώτο εξάμηνο του 2024 καταγράφηκε σημαντική πτώση στους τόνους που συλλέγονται από τις τοπικές μονάδες.
- Αριθμός Κτηνοτρόφων: Παράλληλα με την παραγωγή, υπάρχει μια σταδιακή εγκατάλειψη του επαγγέλματος, με πολλούς μικρούς παραγωγούς να κλείνουν τις μονάδες τους.
- Κόστος Παραγωγής: Η μείωση αποδίδεται κυρίως στην κατακόρυφη αύξηση του κόστους των ζωοτροφών και της ενέργειας, που κατέστησε πολλές μονάδες μη βιώσιμες.
Οι Κύριοι Λόγοι της Φθίνουσας Πορείας
- Κόστος Ζωοτροφών: Οι τιμές στα σιτηρά και το τριφύλλι αυξήθηκαν δυσανάλογα με την τιμή πώλησης του γάλακτος.
- Τουριστική Ανάπτυξη: Στη Χαλκιδική, υπάρχει έντονος ανταγωνισμός για τη χρήση γης. Πολλές εκτάσεις που παλαιότερα χρησιμοποιούνταν για βοσκή ή παραγωγή ζωοτροφών μετατρέπονται σε τουριστικά καταλύματα.
- Έλλειψη Εργατικών Χεριών: Η εύρεση προσωπικού για τις κτηνοτροφικές μονάδες έχει γίνει εξαιρετικά δύσκολη.
- Κλιματική Αλλαγή: Οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας στην περιοχή επηρεάζουν τη φυσική βοσκή και αυξάνουν την εξάρτηση από αγοραζόμενες τροφές.
Σημείωση: Η μείωση αυτή έχει άμεσο αντίκτυπο και στην παραγωγή της ΠΟΠ Φέτας, καθώς η Χαλκιδική αποτελεί μέρος της ζώνης παραγωγής και η έλλειψη πρώτης ύλης πιέζει τις τοπικές τυροκομικές επιχειρήσεις.
Σε καμία περίπτωση, η κρίση στον πρωτογενή τομέα και τα παραπάνω φαινόμενα νοθείας των προϊόντων δεν θα πρέπει να αποτρέψει τους νέους ανθρώπους να ασχοληθούν με την κτηνοτροφία αλλά να μείνουν και να στηρίξουν τον τόπο μας.
Επιτέλους, θα πρέπει ο κλάδος να πάψει να συρρικνώνεται και η Χαλκιδική να επενδύσει στην πράξη στον πρωτογενή τομέα και να αποτελέσει ξανά τον βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας.
