Βαθιά Κατάδυση στον Πολιτιστικό Πλούτο της Χαλκιδικής: Ο Προϊστάμενος της Εφορίας Αρχαιοτήτων Γιώργος Σκιαδαρέσης Μιλά για τον Ρόλο της Αρχαιολογίας και τις Νέες Δράσεις
Αναστασία Δεκάκη
Σε μία ενδιαφέρουσα συνέντευξη στον ραδιοφωνικό σταθμό Star 95,5, ο Προϊστάμενος της Εφορίας Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους, κύριος Γιώργος Σκιαδαρέσης, συζήτησε με τις δημοσιογράφους Αναστασία Δεκάκη και Κορίνα Ζολά για τον σύγχρονο ρόλο της αρχαιολογικής υπηρεσίας και την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής. Ο κ. Σκιαδαρέσης, με την πολυετή εμπειρία του τόσο στη θεωρία όσο και στο πεδίο, ανέδειξε την αρχαιολογία ως ένα ζωντανό πολιτιστικό και κοινωνικό εργαλείο.
Προστασία, Ανάδειξη και Εξωστρέφεια: Η Αποστολή της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας
Ο κ. Σκιαδαρέσης τόνισε ότι πρωταρχικός στόχος της αρχαιολογικής υπηρεσίας είναι η προστασία, η διαφύλαξη και η ανάδειξη του πολιτιστικού αποθέματος του τόπου. Αυτό επιτυγχάνεται όχι μόνο μέσω ανασκαφών και αναστηλώσεων, αλλά και καθιστώντας τα μνημεία επισκέψιμα, προσβάσιμα στους πολίτες και τους επισκέπτες, ώστε να γνωρίσουν την ιστορία. “Τα μνημεία πρέπει να αντιμετωπίζονται με εξωστρέφεια”, υπογράμμισε, εξηγώντας ότι η επικοινωνία με το κοινό επιτυγχάνεται και μέσα από εκδηλώσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και επιστημονικά συνέδρια.
Ο Πολιτιστικός Χάρτης της Χαλκιδικής και του Αγίου Όρους
Αναφερόμενος στην ευθύνη της Εφορίας Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους, ο Προϊστάμενος επισήμανε το τεράστιο πολιτιστικό απόθεμα της περιοχής. Ιδιαίτερη μνεία έγινε στο Άγιον Όρος, το οποίο αποτελεί μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και φιλοξενεί έναν αιώνιο πολιτιστικό πλούτο που εκτείνεται πολύ πέρα από τη Βυζαντινή περίοδο.
Ο κ. Σκιαδαρέσης επέμεινε επίσης στην πολιτιστική αξία της Χαλκιδικής, πέραν των γνωστών της παραλιών και της φυσικής ομορφιάς. “Πρέπει να το λέμε αυτό, ότι σαν τη Χαλκιδική δεν έχει και στον πολιτισμό”, τόνισε χαρακτηριστικά, ανατρέποντας την κοινή αντίληψη.
Εστίαση στη Νέα Προποντίδα: Το Μετόχι Φλογητών και ο «Ιουστινιανός»
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε ο Δήμος Νέας Προποντίδας και ειδικότερα το Μετόχι Φλογητών, γνωστό και ως «Κέντρο Βυζαντινού Πολιτισμού των Νέων Φλογητών» ή «Ιουστινιανός». Ο χώρος αυτός αποτελεί ένα κόσμημα για την Εφορία και τη Χαλκιδική, φιλοξενώντας ένα μέρος του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού της Χαλκιδικής.
Ο κ. Σκιαδαρέσης εξέφρασε την ελπίδα για την ολοκλήρωση του έργου στο μέλλον, δεδομένης της ωριμότητας των μελετών. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην περιοδική έκθεση για την Επανάσταση του 1821 στη Χαλκιδική, η οποία, αν και περιοδική, έχει αποκτήσει χαρακτήρα μονιμότητας λόγω της μεγάλης επισκεψιμότητας, ειδικά από σχολεία. Τα τελευταία τρία χρόνια, η επισκεψιμότητα έχει αυξηθεί κατακόρυφα, με σχολεία να έρχονται από όλη την Ελλάδα, συνδυάζοντας την επίσκεψη με εκδρομές στη Θεσσαλονίκη ή στο Σπήλαιο των Πετραλώνων.
Επιπλέον, στο Μετόχι λειτουργεί ένα Ανοιχτό Κέντρο Συντήρησης, όπου συντηρούνται μνημεία και αντικείμενα (κεραμικά, εικόνες, μαρμάρινα τμήματα), προσφέροντας παράλληλα εκπαιδευτικά προγράμματα που παρουσιάζουν την “τέχνη της συντήρησης”.
Η Επανάσταση της Ψηφιακής Τεχνολογίας στην Αρχαιολογία
Ο Προϊστάμενος της Εφορίας Αρχαιοτήτων υπογράμμισε τη στρατηγική επιλογή της υπηρεσίας να εντάξει την ψηφιακή τεχνολογία στις δράσεις της. Ψηφιακές εφαρμογές έχουν ενσωματωθεί στο Μουσείο Πολυγύρου, την Αρχαία Όλυνθο και τα Φλογητά, εντυπωσιάζοντας τους επισκέπτες, ιδίως τα παιδιά.
Μια ξεχωριστή εφαρμογή είναι οι «Αποικίες της Χαλκιδικής στον χώρο και στον χρόνο», διαθέσιμη για κινητά τηλέφωνα. Μέσω αυτής, ένας ψηφιακός ξεναγός περιηγεί τον χρήστη σε βασικά κομβικά σημεία αρχαίων πόλεων όπως η Καλλικράτεια, η Ποτίδαια, η Άφυτος, η Όλυνθος, τα Αρχαία Στάγειρα και η Ιερισσός, προσφέροντας πληροφορίες για σημεία που σήμερα δεν είναι ορατά. Για την Όλυνθο και τα Αρχαία Στάγειρα, υπάρχει μάλιστα επιπλέον εφαρμογή επαυξημένης πραγματικότητας (AR), που επιτρέπει στους επισκέπτες να δουν τρισδιάστατα μοντέλα των αρχαίων σπιτιών μέσω του κινητού τους, ενώ βρίσκονται στα ερείπια. Τα έργα αυτά υλοποιήθηκαν με τη στήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και μέσω ΕΣΠΑ.
Πολιτιστικές Δράσεις και Συνεργασίες στο Μετόχι Φλογητών
Ο κ. Σκιαδαρέσης αναφέρθηκε επίσης στις πρόσφατες πολιτιστικές δράσεις που έλαβαν χώρα στο Μετόχι Φλογητών. Ειδικότερα, το Σάββατο 28 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της εικαστικής έκθεσης με τίτλο «Αποτυπώνοντας εικαστικά τον πλούτο και τα μετόχια της Καλαμαριάς». Ο ίδιος τόνισε πως ανάμεσα στους τοπικούς καλλιτέχνες που συμμετείχαν στην έκθεση, υπήρχαν και συνάδελφοί του, υπάλληλοι της Εφορίας Αρχαιοτήτων. Η έκθεση εμπνεύστηκε από τα μετόχια της ευρύτερης περιοχής της Καλαμαριάς, όπως αυτά στην Τρίγλια και τη Σωζόπολη. Όπως επεσήμανε ο κ. Σκιαδαρέσης, αυτά τα μετόχια, τα οποία ανήκαν σε μοναστικά καθιδρύματα του Αγίου Όρους και έδωσαν μάλιστα το όνομά τους σε κάποιες περιοχές, αποτέλεσαν πυρήνες καλλιέργειας, κατοίκησης και εμπορικής δραστηριότητας. Δεν είναι απλώς ίχνη του παρελθόντος, αλλά ζωντανοί μάρτυρες του τρόπου ζωής που διαμόρφωσε τον χαρακτήρα της περιοχής. Τα έργα αυτά θα παραμείνουν στο Μετόχι για ένα διάστημα και στη συνέχεια θα μεταφερθούν και σε άλλους χώρους, με στόχο να ενθαρρύνουν τον επισκέπτη να αναλογιστεί την έννοια της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσα από την τέχνη και να αναδειχθεί ο πλούτος των μετοχίων της περιοχής.
Η Εικαστική Έκθεση διοργανώθηκε από το Τμήμα Ζωγραφικής της Πολιτιστικής Εταιρείας Εκπαιδευτικών “ΠΛΕΥΣΗ”. Παράλληλα, οι παρευρισκόμενοι είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα μουσικό – εικαστικό δρώμενο με τίτλο “Χρώμα & Μελωδία στο Χρόνο”, στο οποίο συμμετείχαν τα Παραδοσιακά Χορωδιακά Σύνολα των Πολιτιστικών Συλλόγων “ΠΑΝΑΓΙΑ ΚΟΡΥΦΙΝΗ” & “ΦΛΕΓΡΑ”, υπό την Καλλιτεχνική Επιμέλεια του Ανδρέα Ραφαήλ.
Η εκδήλωση τελούσε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού – Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής & Αγίου Όρους και του Δήμου Νέας Προποντίδας, αναδεικνύοντας τις σημαντικές συνεργασίες με την τοπική αυτοδιοίκηση και τους πολιτιστικούς συλλόγους. Ο κ. Σκιαδαρέσης τόνισε ότι αυτές οι συνέργειες είναι καθοριστικές για την ανάδειξη των αρχαιοτήτων, επισημαίνοντας τη φράση της δημοσιογράφου Αναστασίας Δεκάκη: “Καλύτερη η ομάδα απ’ τη μονάδα”.
Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους , αποτελεί ένα δυναμικό φορέα που υπερβαίνει τον παραδοσιακό του ρόλο. Μέσα από την αφοσίωσή της στην προστασία, την καινοτομία των ψηφιακών εφαρμογών και την έμφαση στην εξωστρέφεια και τις συνεργασίες, η υπηρεσία συμβάλλει ενεργά στη διατήρηση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθιστώντας την προσβάσιμη και ζωντανή για τις νέες γενιές και τους επισκέπτες, ενισχύοντας έτσι την ταυτότητα και την ανάπτυξη της περιοχής.
