Κραυγή Αγωνίας για τις Δημόσιες Ψυχιατρικές Δομές της Θεσσαλονίκης – Ερώτηση του ΠΑΣΟΚ στη Βουλή

Eπιμέλεια: Ελένη Παπαδημητρίου

Σήμα κινδύνου εκπέμπουν οι δημόσιες δομές ψυχικής υγείας στη Θεσσαλονίκη, σύμφωνα με Ερώτηση που κατέθεσαν στη Βουλή ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Νίκος Ανδρουλάκης, και η βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης και υπεύθυνη Κ.Τ.Ε. Ψυχικής Υγείας, Ράνια Θρασκιά, μαζί με τα μέλη της Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων του κόμματος. Η Ερώτηση αναδεικνύει την «υποβάθμιση» και τις «απαράδεκτες συνθήκες» που επικρατούν στον κρίσιμο αυτό τομέα.

Η Ψυχιατρική «Μεταρρύθμιση» και οι Συνέπειές της

Όπως επισημαίνεται, οι συνέπειες του ν. 5129/2024, που χαρακτηρίζεται «κατ’ ευφημισμό ψυχιατρική “μεταρρύθμιση”», είναι πλέον εμφανείς. Το πρόβλημα αφορά τόσο τις οκτώ ψυχιατρικές κλινικές που εφημερεύουν στην πόλη (πέντε στο πρώην Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης – νυν Πολυδύναμη Νοσηλευτική Μονάδα Ψυχικής Υγείας Θεσσαλονίκης – και τρεις στα Γενικά Νοσοκομεία ΑΧΕΠΑ, «Γ. Παπανικολάου» και «Παπαγεωργίου»), όσο και τα Κέντρα Ψυχικής Υγείας (ΚΨΥ) και τις ελάχιστες δομές ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης (οικοτροφεία, ξενώνες, προστατευόμενα διαμερίσματα).

Η κατάσταση αυτή αποδίδεται σε δύο κυρίως παράγοντες:

• Τη στρεβλή τομεοποίηση των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας.
• Την υποστελέχωση και την ανορθολογική κατανομή του προσωπικού.

Οι ελλείψεις αυτές οδηγούν στην παράκαμψη της τομεοποίησης, κυρίως στις νοσηλείες, και στην αναγκαστική προσφυγή σε ιδιωτικές υπηρεσίες για όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα.

Απουσία Κοινοτικής Φροντίδας και Απαράδεκτες Συνθήκες Νοσηλείας

Αντί να ενισχυθεί ουσιαστικά η κοινοτική φροντίδα και να δημιουργηθούν ολοκληρωμένα και λειτουργικά δίκτυα ανά Τομέα με έμφαση στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και την πρόληψη, στη Θεσσαλονίκη λειτουργούν μόνο τέσσερα ΚΨΥ. Το διαχρονικό αίτημα για τομεοποίηση με τη συγκρότηση ενός ολοκληρωμένου δικτύου δημόσιων υπηρεσιών ανά πληθυσμό αναφοράς –σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περίπου 100.000 πληθυσμός ανά Τομέα– αγνοείται από την κυβέρνηση, τονίζουν οι βουλευτές.

Στις ψυχιατρικές κλινικές επικρατούν «απαράδεκτες συνθήκες», με ελλείψεις προσωπικού, συνωστισμό ασθενών και δύσκολες βάρδιες για το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό. Οι οκτώ εφημερεύουσες κλινικές, και ειδικά οι πέντε του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης, δέχονται περιστατικά από «τη μισή κυριολεκτικά Ελλάδα», χωρίς επαρκή στελέχωση. Αυτό δημιουργεί «ακατάλληλες συνθήκες νοσηλείας» και «σοβαρούς κινδύνους», ακόμη και για τη σωματική ασφάλεια του προσωπικού και των ασθενών, όπως δυστυχώς έχει συμβεί στο πρόσφατο παρελθόν.

Χαρακτηριστικά Παραδείγματα Υποστελέχωσης

Η Ερώτηση παραθέτει συγκεκριμένα στοιχεία από ΦΕΚ του Φεβρουαρίου 2025:

• Στο πρώην Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, από 74 οργανικές θέσεις ιατρών ΕΣΥ, οι 22 είναι κενές (εκ των οποίων 15 στην Ψυχιατρική και 1 στην Ψυχιατρική Παιδιού & Εφήβου).
• Στο ΚΨΥ Δυτικού Τομέα (Αμπελόκηποι), οι μισές (4 στις 8) μεταφερόμενες οργανικές θέσεις Ψυχιατρικής είναι κενές.
• Στο ΚΨΥ Κεντρικού Τομέα, 6 στις 8 μεταφερόμενες οργανικές θέσεις είναι κενές (εκ των οποίων 5 στην Ψυχιατρική και 1 στην Ψυχιατρική Παιδιού & Εφήβου).
• Στο Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου», υπάρχουν 3 κενές θέσεις από τις 11 προβλεπόμενες (1 στην Ψυχιατρική Ενηλίκων και 2 στην Ψυχιατρική Παιδιού & Εφήβου).

Οι βουλευτές καταγγέλλουν ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει την υποστελέχωση με «εμβαλωματικές ρυθμίσεις», όπως η μετακίνηση εργαζομένων, δημιουργώντας «φαύλο κύκλο» κενών σε άλλους τομείς (π.χ. ΚΨΥ Κεντρικού Τομέα χωρίς εργοθεραπευτή λόγω μετακίνησης προσωπικού στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης).

Η Μέριμνα για τους Ασθενείς με Άνοια και η Απουσία Πρόληψης

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάγκη ολιστικής προσέγγισης για τους συμπολίτες με άνοια στη Θεσσαλονίκη. Επισημαίνεται ότι πολλοί νοσηλεύονται ακούσια σε Τμήματα Οξέων Περιστατικών, συχνά μεταφερόμενοι από την αστυνομία, γεγονός που εγκυμονεί σωματικούς κινδύνους για την ήδη επιβαρυμένη υγεία τους. Ενώ οι ανοϊκοί ασθενείς στην Ελλάδα ανέρχονται σε περίπου 250.000 σήμερα και εκτιμάται ότι θα φτάσουν τους 500-600.000 έως το 2050, οι δομές άνοιας είναι ανεπαρκείς. Τονίζεται η σημασία των Ιατρείων Μνήμης και της πρόληψης, σύμφωνα με ευρωπαϊκά πρότυπα.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, εντοπίζεται στη συνθήκη πριν τη νοσηλεία και μετά, η οποία χαρακτηρίζεται από την απουσία πρόληψης και εξατομικευμένης φροντίδας. Οι δομές ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης διαπνέονται από έναν «νεοασυλικό χαρακτήρα», ενώ η μετανοσοκομειακή παρακολούθηση αποτελεί «ανοιχτή πληγή».

Τέσσερα Ερωτήματα προς τον Υπουργό Υγείας

Με βάση τα παραπάνω, οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ καλούν τον Υπουργό Υγείας να απαντήσει:

1. Πώς σκοπεύει να αντιμετωπίσει συνολικά την υποβάθμιση των δημόσιων δομών Ψυχικής Υγείας στη Θεσσαλονίκη;
2. Σε ποιες ειδικότερες ενέργειες προτίθεται να προβεί προκειμένου να στελεχωθούν με μόνιμο προσωπικό όλων των ειδικοτήτων;
3. Με ποιον τρόπο θα διασφαλίσει την απρόσκοπτη, άμεση και δωρεάν πρόσβαση όλων στις μονάδες Ψυχικής Υγείας, καθώς και την πληρέστερη κάλυψη των αναγκών;
4. Ποια ειδική μέριμνα θα λάβει για τη συνεχιζόμενη θεραπευτική σχέση και φροντίδα;

Η Ερώτηση υπογραμμίζει ότι η ψυχική υγεία είναι ανθρώπινο δικαίωμα και πρέπει να είναι δημόσια και δωρεάν, με επίκεντρο τις εξατομικευμένες ανάγκες του κάθε ατόμου, ενώ η ψήφιση του ν.5129/2024 έχει δημιουργήσει ένα «υδροκέφαλο σύστημα συγκεντρωτισμού», ανοίγοντας τον δρόμο στην εμπορευματοποίηση και σπρώχνοντας τους πολίτες στον ιδιωτικό τομέα.