“Στα βουνά μας φέτος χιόνια δεν έπεσαν χιόνια”: Η Χαλκιδική “στεγνώνει” περιμένοντας το φράγμα-φάντασμα!

Επιμέλεια: Ελένη Παπαδημητρίου

Λειψυδρία προ των πυλών καθώς η διαχείριση των υδάτινων πόρων εξελίσσεται σε εφιάλτη όχι μόνο για τους αγρότες, αλλά και για την καθημερινότητα των κατοίκων. Η απουσία ουσιαστικών έργων υποδομής, με το φράγμα του Χαβρία να παραμένει ένα άπιαστο όνειρο, σε συνδυασμό με την φετινή άνυδρη χειμερινή περίοδο, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί την ευημερία της Χαλκιδικής.

Μπορεί να βρισκόμαστε στην καρδιά της άνοιξης, όμως οι προοπτικές για το επερχόμενο καλοκαίρι μόνο αισιόδοξες δεν είναι. Η σκιά της λειψυδρίας βαραίνει την Χαλκιδική, επαναφέροντας μνήμες από το περσινό καλοκαίρι όπου πολλές περιοχές του νομού βίωσαν δραματικές ελλείψεις νερού. Φέτος, η φύση δεν στάθηκε σύμμαχος. Τα χιόνια που θα έδιναν ζωή στις πηγές ήταν ελάχιστα, ενώ οι βροχοπτώσεις μέχρι στιγμής δεν επαρκούν για να αναπληρώσουν τα υδατικά αποθέματα.

“Νερό νεράκι” λένε στα χωριά…

Η ανησυχία είναι διάχυτη στα χωριά της Χαλκιδικής, από τα πεδινά μέχρι τα ορεινά. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της πόλης του Πολυγύρου, που πέρυσι δοκιμάστηκε σκληρά από την έλλειψη νερού. Ανάλογες μαρτυρίες έρχονται από περιοχές των Δήμων Νέας Προποντίδας, Κασσάνδρας, Σιθωνίας και Πολυγύρου, όπου οι κάτοικοι αναγκάζονται να κάνουν οικονομία στο νερό για μεγάλα χρονικά διαστήματα κατά τους θερινούς μήνες.

Ο συνδυασμός της παρατεταμένης ξηρασίας και των υψηλών θερμοκρασιών με τα γερασμένα και ασυντήρητα δίκτυα ύδρευσης δημιουργεί ένα εκρηκτικό κοκτέιλ προβλημάτων. Οι τοπικοί φορείς, στην απελπισία τους, καταφεύγουν σε εκκλήσεις για συνετή χρήση του νερού, μια λύση όμως που μοιάζει περισσότερο με παρηγοριά παρά με ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος.

Χρειάζεται σχέδιο, όχι εκκλήσεις!

Η επερχόμενη κρίση αναδεικνύει την ανάγκη για μια πιο ολοκληρωμένη και μακροπρόθεσμη στρατηγική διαχείρισης των υδάτινων πόρων από τις τοπικές αρχές. Δεν μπορεί η Χαλκιδική, μια περιοχή με συγκριτικό πλεονέκτημα σε υδατικά αποθέματα σε σχέση με άλλες περιοχές της χώρας, να βρίσκεται κάθε καλοκαίρι στο έλεος της λειψυδρίας. Η πρόληψη και ο ορθολογικός σχεδιασμός είναι επιτακτικοί.

Η πρόσφατη προειδοποίηση της Περιφερειακής Μονάδας της ΕΑΓΜΕ για ένα δύσκολο καλοκαίρι, λόγω της κακής διαχείρισης των υπόγειων και πηγαίων αποθεμάτων, επιβεβαιώνει τις ανησυχίες. Η επισήμανση για την ελλειμματική χειμερινή περίοδο σε βροχές και χιόνια εντείνει την αβεβαιότητα.

Το φράγμα Χαβρία: Ένα έργο στα χαρτιά…

Στο επίκεντρο της συζήτησης για την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων στην Χαλκιδική βρίσκεται ένα έργο που εδώ και χρόνια παραμένει στα χαρτιά: το φράγμα του Χαβρία. Ένα έργο ζωτικής σημασίας που θα μπορούσε να αποτελέσει ανάχωμα στην επερχόμενη λειψυδρία, εξασφαλίζοντας επαρκείς ποσότητες νερού για την άρδευση και την ύδρευση.

Παρά τις διακηρύξεις και τις υποσχέσεις, το φράγμα Χαβρία παραμένει ένα άπιαστο όνειρο για τους κατοίκους της Χαλκιδικής. Οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση του έργου, για λόγους που συχνά χάνονται στη γραφειοκρατία και την έλλειψη πολιτικής βούλησης, στοιχίζουν ακριβά στην περιοχή. Η απουσία αυτού του σημαντικού έργου υποδομής καθιστά την Χαλκιδική ευάλωτη στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και της παρατεταμένης ξηρασίας.

Εθνικές και ευρωπαϊκές στρατηγικές στο προσκήνιο

Σε εθνικό επίπεδο, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κ. Τσιάρας αναφέρθηκε σε ένα στρατηγικό σχέδιο και οργανωμένη πολιτική για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, με έμφαση στην ανάπτυξη μεγάλων και μικρότερων αρδευτικών έργων. Η αναμενόμενη πρόσκληση για μεγάλα αρδευτικά έργα ύψους 600 εκατ. ευρώ και το φθινοπωρινό πρόγραμμα για μικρότερα έργα που θα διαχειριστούν οι Δήμοι, δημιουργούν κάποιες ελπίδες. Ωστόσο, για την Χαλκιδική, η υλοποίηση του φράγματος Χαβρία παραμένει το κλειδί για μια ουσιαστική και μακροπρόθεσμη λύση στο πρόβλημα της λειψυδρίας.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αναγνωρίζεται η πρόκληση της έλλειψης ανθρώπινων πόρων στον πρωτογενή τομέα και η ανάγκη για συνεργασίες και μια κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική. Η νέα ΚΑΠ φαίνεται να δίνει προτεραιότητα σε πολιτικές για την προσέλκυση νέων αγροτών και τη στήριξη μειονεκτικών και ορεινών περιοχών. Επιπλέον, η συζήτηση για τη δημιουργία ενός χρηματοδοτικού εργαλείου εκτός ΚΑΠ για την αποζημίωση φυσικών καταστροφών, όπως η ξηρασία, είναι ένα θετικό βήμα.

Η ώρα της δράσης για την Χαλκιδική

Η φετινή λειψυδρία αποτελεί ένα ηχηρό καμπανάκι για την Χαλκιδική. Η ανάγκη για άμεση και αποτελεσματική δράση είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Η ολοκλήρωση του φράγματος Χαβρία πρέπει να αποτελέσει κορυφαία προτεραιότητα για την τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση. Παράλληλα, απαιτείται ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός για τη συντήρηση και αναβάθμιση των υφιστάμενων δικτύων ύδρευσης, την προώθηση της ορθολογικής χρήσης του νερού και την υιοθέτηση καινοτόμων πρακτικών διαχείρισης των υδάτινων πόρων.

Η Χαλκιδική δεν μπορεί να περιμένει άλλο. Η λειψυδρία δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα του καλοκαιριού, αλλά μια απειλή για την οικονομική και κοινωνική ευημερία της περιοχής. Η ώρα για ουσιαστικές λύσεις έφτασε. Η φετινή άνυδρη χρονιά ας γίνει το έναυσμα για μια νέα εποχή βιώσιμης διαχείρισης των υδάτινων πόρων στην Χαλκιδική, με το φράγμα Χαβρία να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο αυτής της προσπάθειας.